Ektenia

Emil Strzeszewski

Warszawa 2013

Emil Strzeszewski
Ektenia
ISBN: 978-83-64384-05-9

Wydawca:
Powergraph Sp. z o.o.
ul. Cegłowska 16/2
01-803 Warszawa
tel. 22 834 18 25
e-mail: powergraph@powergraph.pl
www.powergraph.pl

COPYRIGHT © 2013 by Emil Strzeszewski
COPYRIGHT © 2013 by Powergraph
COPYRIGHT © 2013 for the cover by Rafał Kosik
COPYRIGHT © 2013 for the illustration by AlterSteam

PROJEKT GRAFICZNY: Rafał Kosik
ZDJĘCIE NA OKŁADCE: fotografia i fotomanipulacja Nivelis, modelka Magdalena Mysłowska, wizaż Ewa Szcześniak
REDAKCJA: Kasia Sienkiewicz-Kosik
KOREKTA: Maria Aleksandrow

Wyłączna dystrybucja:

Firma Księgarska Olesiejuk Sp. z o.o. Sp.j.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. 22 721 30 00 / 11

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer

Spis treści

Widmo przyszłości

Gliniany golem

Karna kolej

Tarot dla ułomnych

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Rozdział I

Widmo przyszłości

Noc przyniosła upragniony chłód oraz ciało na podłodze mieszkania przy Berlinerstrasse 10. Krew na dywanie i nożu była jeszcze ciepła, a w ponurym świetle okopconej lampki naftowej posoka zdawała się parować. Otwarte oczy martwego zakonnika patrzyły bez wyrazu na oblicze mordercy.

Wacław Sarment zapiął kamizelkę w tureckie wzory. Właśnie docierało do niego, co zrobił, choć planował to przecież od dłuższego czasu. Aż do ostatniej chwili miał jednak nadzieję, że sprawy ułożą się inaczej, przyszedł wszak się tylko rozmówić. Zaproponować korzystne warunki odstąpienia od interesu. Mógł zapłacić, miał pieniądze. Przywiózł je z rodzinnego Krakowa, starczyłoby na wykupienie połowy Allenstein. Dostać niezłą sumkę tylko za to, żeby czegoś nie kupić? Któż by się nie skusił?

Paul Hodmann jednak nie przystał na to. Ani myślał o odstąpieniu. Nie zadziałała żadna prośba. Zakonnik nie bał się też gróźb. Nie wiedział, że powinien.

— Nic z tego. Zabieraj siebie i swoje pieniądze z mojego domu — powiedział z kpiącym uśmieszkiem. Patrzył na Sarmenta pełnym pogardy wzrokiem. To było jeszcze do zniesienia. Czarę goryczy przelała odrobina współczucia, którą mężczyzna wypatrzył w spojrzeniu Hodmanna.

Sarment nie mógł znieść współczucia.

Wyjął więc nóż i jednym płynnym, zamaszystym ruchem przeciął Prusakowi gardło. Ostrze aż zazgrzytało o kręgi szyjne. Choć zakonnik umarł w okamgnieniu, kabalista kroił go dalej, patrząc w martwe oczy – sprawdzał, czy prysło z nich pożałowanie.

Już po wszystkim ucieszył się, że zawczasu zdjął marynarkę i powiesił ją na oparciu krzesła. Nadal była czysta, mógł więc ukryć pod nią plamy krwi na koszuli i kamizeli. Z twarzy oraz rąk zmyć resztę, a potem wyjść, po czym wrócić tu. Z automobilem, prototypem wytworzonym w stadninie parowej niejakiego Kanta z Königsbergu, który niegdyś parał się filozofią, ale na stare lata zamarzył o byciu wynalazcą. W gruncie rzeczy Sarment nie wiedział, dlaczego od razu nie przyjechał swym czarnym pojazdem. Może chciał uniknąć popełnienia jakiegoś głupstwa? W głębi duszy łudził się, że nie jest zdolny do morderstwa, ale jeśli przyjechałby swym wehikułem o pojemnym bagażniku, jedyne, co zaprzątałoby jego myśli, to jak najszybsze załatwienie sprawy. Ostateczne.

A jednak doszło do zbrodni. I Sarment, sam nie wiedząc czemu, cieszył się, że to już za nim. Może wreszcie ruszyć dalej, może przyjąć na swe barki każdy ciężar. Prawie nic już mu bowiem nie stało na przeszkodzie. Plan miał się dopełnić, cel zrealizować, a to było warte nawet i zabójstwa.

Wreszcie ujrzy twarz Boga.

Opłukał się ciepłą wodą, przelotnie zerknął na „Allensteiner Zeitung” leżący na konsoli w hallu. Dla pewności wziął gazetę, aby sprawiać wrażenie zwykłego spacerowicza, i wyszedł. Przemierzanie miasta nocą z gazetą pod pachą nie miało wielkiego sensu, uznał jednak, że potrzebuje czegoś, co pozwoli mu zapomnieć o ostatnich wydarzeniach. Nie sądził, że wyda się przechodniom podejrzany, ale nigdy nic nie wiadomo. Gdyby ktoś próbował go zaczepiać, pokaże gazetę i najzwyczajniej w świecie, łamanym niemieckim z polskim akcentem, spyta, jak dojść do Kortau, do szpitala dla ułomnych i obłąkanych, o którym pisano na pierwszej stronie. Tym odwróci uwagę – po prostu udając, że nie zna języka i jest przejazdem, z wizytą u pacjenta.

Układanie odpowiednio koślawych i nienaturalnych słów pozwalało mu nie roztrząsać sprawy Paula Hodmanna. Ciało zakonnika jednak wciąż majaczyło mu się pod powiekami. Widział już wielu martwych, ale nigdy wcześniej sam nie przyczynił się do czyjejś śmierci.

Bóg kazał Abrahamowi zabić syna. Nieistotne, że zatrzymał w końcu jego rękę. Ważne, że wydał rozkaz. Gdyby chciał, powstrzymałby i jego dłoń.

Powietrze orzeźwiło nieco Sarmenta. Pozwoliło przetrwać pierwszy paraliżujący szok i ułatwiało myślenie. Szeptem wymieniał sprawy, którymi powinien się zająć. Po pierwsze zwłoki – zapakować do odpowiednio dużego wora, a potem niepostrzeżenie znieść do automobilu. Było to trudne, ale – pod osłoną mroku – nie niemożliwe. Wracając, musi więc stłuc latarnię. Łatwiej byłoby przenieść poćwiartowane ciało, ale potrzebował je w jednym kawałku. Po drugie – poszukać papierów. Zakonnik, jako człowiek lubiący porządek, gdzieś zapewne trzymał swoje formuły, całą dokumentację. Wacław tak właśnie by zrobił, a Paul był bardzo podobny do niego. Łączyła ich ta sama pasja. Czy też – ta sama obsesja.

A formuła, której obaj szukali, była bezcenna. Ten, kto żądał za nią pieniędzy, był głupcem największym z możliwych. Analizując wszystko na chłodno, Sarment pojął wreszcie, że od początku oszukiwał sam siebie.

Tak, znalazł się w tym domu, by zabić.

A teraz szedł przez noc, starając się nie rozglądać. Na szczęście do wynajmowanej przez Sarmenta kamienicy nie było daleko. Bezpośrednie sąsiedztwo puszczy zapewniało prywatność niezbędną do eksperymentów. Na dodatek większość mieszkańców miasta nie zapuszczała się w te rejony. Szpital psychiatryczny w Kortau nie był ulubionym celem ich spacerów.

Na niebie kilka gwiazd przebijało się przez chmury. Wilgoć w powietrzu – pozostałość po dusznym dniu – osiadała na wąsach i dłoniach, cudownie orzeźwiając. Pomyślał, że zanosi się na deszcz.

— Fenomenalnie — wyszeptał. — Fenomenalnie…

Gdy otwierał drzwi swojego pojazdu, spadły pierwsze krople. Wacław uśmiechnął się.

* * *

Mistrz policji śledczej siedział na widowni. Był człowiekiem w podeszłym wieku, o wiele starszym od niezbyt młodego Sarmenta. Brodę strzygł na wzór austriackiego Kaisera, a była ona równie siwa, jak u owego monarchy. Na nienagannym mundurze-habicie nie nosił orderów – zgodnie ze starym zwyczajem zakonników, którzy za czasów młodości Gerharda von Gertha nie potrzebowali podkreślać swoich dokonań byle błyskotkami. Ubierali się skromnie, a blizny na ich twarzach mówiły więcej niż medale.

Obok niego spoczął wierny jak pies, do psa zresztą podobny, Andres Biedemayer – o wiele młodszy niż jego przełożony, według plotek równie bystry i tak samo bezlitosny. Głowę pochylał tylko przed swoim oficerem oraz przed Wielkim Mistrzem, a zarazem cesarzem Hohenzollernem.

Dwóch twardych ludzi żywo zainteresowanych wykładem kabalisty. Odczyt dotyczył niuansów sztuki golemicznej, w którą notabene nie wierzył nikt z Towarzystwa Ezoterycznego. Sarment dostrzegał, że – paradoksalnie – do tematu o wiele przychylniej nastawieni byli policmajstrzy niż jego koledzy i koleżanki po fachu.

I musiał to przyznać – podziwiał ich. Nie wiedział, czy wpadli już na właściwy trop, minęła wszak zaledwie doba od zniknięcia Hodmanna i z pewnością nikt jeszcze nie wiedział, co tak naprawdę się zdarzyło, ale służby już węszyły. Słyszał, jak skuteczna jest tutejsza policja zakonna, lecz nie spodziewał się, że zwykłe przeczucie (bo przecież cóż więcej?) tak szybko zaprowadzi detektywów do niego.

— Wśród moich, nazwijmy to, pacynek — kontynuował swój odczyt jak gdyby nigdy nic — wśród więc moich pacynek odnaleźć można częściowe potwierdzenie teorii, jakoby stworzenie golema z ciała było możliwe. Spójrzcie, proszę, szanowne audytorium, na ów pokaz kinograficzny.

Sarment nacisnął przycisk, który od początku wykładu dzierżył w dłoni. Mały wskaźnik połączony parą miedzianych przewodów z resztą machiny włączył spore pudło z wyświetlaczem. Wewnętrzne sprężyny, uwolnione z haczyka, rozprężyły się i zaczęły wirować, przesuwając taśmę z fotografiami dymnymi tak szybko, że zgromadzonym wydawało się, iż obraz na białej płachcie się porusza. Cudowne złudzenie optyczne. Najnowszy wynalazek z Małopolski, autorstwa braci Lumierskich.

Pierwsza scena kinografu ukazywała polskich lekarzy amputujących mały palec u stopy pacjentowi w początkowym stadium gangreny. Sarment, uprzedzając pytania, poinformował słuchaczy, że mężczyzna ten zgodził się na udział w eksperymencie i przeznaczył część swojego ciała na cele naukowe. Oczywiście za niewygórowaną sumkę.

Potem pojawił się obraz zabiegów nad palcem – wypisywanie kabalistycznych inskrypcji na zasuszonej skórze i oblepianie go gliną. Wacław ponownie nacisnął wskaźnik i obraz zastygł.

— Winien jestem szanownemu gronu pewne objaśnienia dotyczące natury tych zjawisk. Otóż glina, jak wiadomo, posiada naturalne właściwości zmiany kształtu. W odpowiednich warunkach laboratoryjnych można skłonić ją do przybrania większości konfiguracji, o czym wiedzą zresztą artyści parający się rzeźbiarstwem. Opracowali oni jednak krótkotrwały proces, po którym raz utwardzona glina utrzymuje ów stan. W nauce ezogolemicznej chodzi jednak o to, aby rzeczy pozostały plastyczne, aby mogły kształtować się stale, będąc jednocześnie zwartymi. Nieco ubogie jest tu porównanie do wody, która może przybierać dowolne kształty, bo woda nie potrafi sama żadnego kształtu utrzymać, jeśli nic jej nie ogranicza. Jeżeli wlejemy ją do szklanki, wypełni ją. Ale już rozlana na stole, będzie się chaotycznie rozprzestrzeniać przyciągana siłą grawitacji. Naturalnym kształtem wody, jeżeli można to tak nazwać, jest kropla, będąca jedyną formą nieograniczaną przez żadne siły zewnętrzne. Nasza glina, którą uformujemy w kształt miniaturowej dłoni, musi być na tyle twarda, aby zawsze tą dłonią pozostała, a zarazem na tyle plastyczna, aby poruszać palcami. Powinna więc być trochę jak woda, trzeba bowiem móc nią manipulować dowolnie, ale musi również być zupełnie inna, bo koniecznością jest trzymać dany stan w formie zadowalającej użytkownika, czyli krótko mówiąc mnie bądź pana w pierwszym rzędzie, w pięknym tupeciku.

Przez salę przetoczył się pomruk rozbawienia.

— Tego nie sposób dokonać! — krzyknął ktoś.

— Owszem — odpowiedział prelegent. — Przy zastosowaniu konwencjonalnych środków – nie. Ale wtedy z pomocą przychodzi ezoteryka. Jak wiadomo, każdy pierwiastek składa się z tak zwanego tchnienia Boga, czyli Słowa…

— Sarment! My to wszystko wiemy, ale nikt nie znalazł jeszcze namacalnych dowodów na wykrycie owego Słowa. To mit! — zawtórował kolejny głos z zaciemnionej sali.

— To nie jest prawda — odparł Polak. — Używamy imion Boga w medycynie chociażby. Pierwszy przykład, by daleko nie szukać, to respirator.

— To kontrowersyjna teoria, musisz przyznać, drogi kolego!

— Nie sądzę. Sztuczne płuco wykorzystuje ezoteryczne znaki, by wywołać u pacjenta odruch samoistnego oddychania. Przecież widzieliście panowie prototyp, pokazywany był w Allenstein nie dalej niż pół roku temu. To żelazna komora uszczelniana wokół szyi pacjenta. Przypomnijcie sobie, głowa przecież znajduje się poza urządzeniem. A człowiek oddycha za pomocą nosa oraz ust. Sztuczne płuco nie podaje mu żadnych gazów oddechowych, zamiast tego, przy udziale wywołanego ezoterycznie podciśnienia, powoduje unoszenie się i opadanie klatki piersiowej chorego, ulokowanego tą częścią ciała wewnątrz urządzenia. I czyni to bez wspomagania zewnętrznego. Oznacza to, że potrafi zmieniać warunki rozciągłości samego siebie, a przez to również ludzkiego ciała, które w nim spoczywa. Nie może czynić tego mechanicznie, nie ma źródła zasilania. Dopiero zwiastowane Słowo je napędza, a ono pochodzi z siły Boga. Dziwnym jest, abym to ja, Żyd, musiał wam przypominać wartość tegoż. Doktor Luter jasno postawił sprawę, jaką moc ma Słowo.

— To dowód przez domniemanie i nie gadaj nam tu o solum verbum. Tak naprawdę nikt nie wie, na czym polega fenomen respiratora.

— Na dodatkowe potwierdzenie wspomnę tylko, że kolejny model sztucznego płuca, bez wspomagania ezoterycznych napisów na obudowie, nie spełnił swojej roli i nie oddychał za pacjenta.

— Dobrze, ale to nie zmienia tego, że glina nie jest sztucznym płucem. Te wykonane było z uświęconego żelaza. No i przecież ludzkie ciało, jeśli zmartwiałe, nie może zostać ezoterycznie ożywione. Przeczy temu tradycja kabalistyczna.

— I na te właśnie wątpliwości odpowiada dalsza część naszego wizjopokazu.

Sarment kolejny raz uruchomił kinograf, a zgromadzeni ucichli. Dało się wyczuć irytację i przekorną chęć niewiary w jego odkrycia. Trudno ludziom zanurzonym w starych przyzwyczajeniach bez sprzeciwu przyjąć nowy porządek. Wacław nie winił ich za to. Byli ślepi i nie mogli dostrzec zalet jego dokonań. Dobrze odnajdywali się w zaszłych teoriach. Jego tezy były zbyt nowe, zbyt radykalne, zbyt buńczuczne. Nawet jeśli prawdziwe.

A wiedział, że takie właśnie są.

Na płachcie pojawił się obraz wycinania inskrypcji w glinie oraz skórze.

— To imię Boga, tak jak nakazuje tradycja — wyjaśnił.

— Chyba legenda — zakpił ktoś.

— Widzą państwo, że trzeba nie tylko wyryć znak w glinie, ale także w ciele. Tnie się głęboko.

Przez salę przeszedł pomruk zdziwienia.

— Palec drgnął — stwierdził kabalista z dumą, oczekując dalszej reakcji.

Obecni spojrzeli po sobie, a potem, jak jeden mąż, wstali z miejsc. Krzesła zaszurały o podłogę, rozległ się trzepot zakładanych płaszczy.

— To jakaś kpina! — krzyknął jeden z widzów.

— Sfabrykował pan to wszystko — dodał drugi. — Jak martwy palec mógł się poruszać pod wpływem nacięć? A nawet jeśli poruszył się pod nożem, to cóż z tego? Kończyny żaby też się ruszają, jeśli odpowiednio nacisnąć mięśnie.

— Pan zapomina, że to była tkanka z gangreną! Martwa! — Sarment począł się tłumaczyć, ale gość tylko machnął ręką.

Ludzie pchali się do wyjścia. Kabalista, równie zły i zniesmaczony jak jego publika, nie mówił już nic, wyłączył projektor i rzucił wskaźnik na stół. Odwrócił się do okna i spojrzał na ulicę oświetloną jasnymi promieniami słonecznego dnia. Było ciepło, choć w powietrzu wyczuwało się nadchodzącą zimę. Liście powoli opadały na chodnik, tworząc złoto-brązowe dywany.

Gdy drzwi wreszcie zamknęły się z hukiem, odwrócił się. Spostrzegł, że von Gerth i Biedemayer dalej siedzą na sali.

— Panowie, proszę mi wybaczyć, ale dalszej prezentacji nie będzie. Bardzo przepraszam.

— To my przepraszamy, drogi panie — odezwał się starzec tubalnym głosem. — Publiczność w Allenstein bywa strasznie zmanierowana. W tutejszym teatrze widywałem podobne sceny. Prawdziwy brak kultury. Za mojej młodości przerywać artystom było nie do pomyślenia.

— Nie jestem artystą, lecz uczonym.

— Czyż uczony nie jest artystą na swój sposób?

Von Gerth powstał, a za nim jego podkomendny. Podeszli bliżej.

— Szkoda, że nie zamierza pan kontynuować — zagaił ponownie Mistrz policji. — Tak się składa, że akurat nas ciekawi ten temat i nie uważamy pana za hochsztaplera.

— Och — zdołał wydusić z siebie Sarment.

Zakonnik uniósł kącik ust w oszczędnym uśmiechu i dodał:

— Zagadnienie, muszę przyznać, jest niezwykle interesujące, a pańskie metody nowatorskie. Być może nie uwierzy pan, ale mamy w mieście podobnej pasji naukowca. Paul Hodmann jego godność.

Kabalista przysunął trzy krzesła i zaprosił gestem.

— Obawiam się, że nie znam. Mówi pan, że prace pana Hodmanna są podobne do moich?

— Z pewnością istnieją podobieństwa. Nasz brat parał się tą samą dyscypliną co pan, a na dodatek znam trochę jego teorie, gdyż niedawno składał raport ze swych postępów przed kapitułą zakonną. Nie wiem, czy jego próby były tak zaawansowane, jak te prezentowane tutaj, przyjmował natomiast ten sam punkt widzenia.

— Niezwykłe, że dwóch ludzi nie znając się, a więc niezależnie od siebie, wpada na bliźniacze pomysły. Tym bardziej żałuję, że nie miałem przyjemności poznać brata Hodmanna. Być może stworzylibyśmy zgrany zespół.

Starzec zaśmiał się krótko.

— Barwnie powiedziane! Ale do rzeczy, przyszliśmy tu dlatego, że w dniu wczorajszym Paul Hodmann zaginął.

Sarment przełknął ślinę.

— Doprawdy? Może udał się gdzieś, a panowie po prostu o tym nie wiedzą?

— Nasz brat nigdzie nie ruszyłby się bez zameldowania o tym zawczasu. To był wyjątkowo zorganizowany człowiek, o chłodnym podejściu do spraw, pomijając oczywiście jego zamiłowanie do sztuki kabalistycznej.

— Mistrz wybaczy pytanie, to straszna tragedia, ale czy nie lepiej więc go poszukać?

Tym razem von Gerth ryknął śmiechem. W rytmie głośnego rechotu stukał dłonią o kolano. Biedemayer, dotychczas milczący i poważny, ani na moment nie zmienił wyrazu twarzy.

— Ależ my szukamy, naprawdę! Choć mogłoby się wydawać, że przybyliśmy dla przyjemności, jesteśmy tu służbowo. Trzeba jednak przyznać, że poza niezręczną sytuacją z opuszczeniem sali przez tych prostaków, bawiliśmy się przednio. Pan umie wykładać ciekawie.

— Dziękuję uprzejmie — odparł Wacław.

— Bardzo proszę, to ja dziękuję za wyśmienicie spędzony czas.

— Dalej jednak nie pojmuję, jaki związek ze sprawą ma obecność panów na moim wystąpieniu?

— Och, przyszliśmy się dowiedzieć, czy nie miał pan do czynienia z Mistrzem Hodmannem z racji podobieństwa prowadzonych badań, mogli się panowie znać na stopie zawodowej. Musieliśmy sprawdzić, czy nie ma pan informacji na temat aktualnego pobytu zaginionego, no ale już raczył pan rozwiać nasze wątpliwości.

Kabalista pokiwał głową ze zrozumieniem.

— No tak, trzeba sprawdzić wszystkie źródła, zanim napije się zdrowej wody.

— Lepiej bym tego nie ujął.

— Cóż, pojmuję więc, że panowie będą teraz zajęci poszukiwaniami. Choć pragnąłbym tak doskonałemu gronu zdradzić coś więcej z moich postępów nad tworzeniem golema, wiem, że wzywa panów palący obowiązek.

— Przykro nam, że spotkaliśmy się w tak nieprzyjemnych okolicznościach. To był zaszczyt pana poznać.

Wstali, podając sobie dłonie na pożegnanie.

— Niech pana Bóg prowadzi, doktorze Sarment.

— Panów również. W wolnej chwili zapraszam do siebie na pogawędkę.

— A gdzie pan zamieszkuje? — odezwał się po raz pierwszy Biedemayer. Konkretne, krótkie, prawdziwie policyjne pytanie. Towarzyszące mu przenikliwe spojrzenie, wprost w oczy Wacława, rozbudziło jego niepokój.

— Na Berlinerstrasse. Kierunek Kortau.

— Domki przy tej medycznej placówce?

— Tak właśnie.

— Zatem do zobaczenia. Do rychłego! — dodał von Gerth, uśmiechając się.

— Do rychłego.

* * *

W izbie panował chłód, co uśmierzało w jakimś stopniu alergiczne dolegliwości Wacława. Szczelnie zamknięte okna, zaciągnięte zasłony, a mimo to pyłki bogatej roślinności puszczy w sobie tylko znany sposób wdzierały się do środka, rozpalając oczy mężczyzny i wywołując katar sienny. Zimno pomagało – zmniejszało gorączkę, jaka dopadała Sarmenta w dni takie jak ten.

Z chusteczką przy twarzy siedział pochylony nad solidnym dębowym stołem. Zmęczonymi oczyma wpatrywał się w papiery Hodmanna. A zabrał ich sporo, przykryły całą tylną kanapę automobilu. Bagażnik był bowiem zajęty przez trupa.

Pod osłoną nocy Sarment wywiózł ciało zakonnika w gęste lasy. Kierował się na Neindenberg. Była to uczęszczana trasa, kabalista skręcił więc, wjeżdżając głębiej w dzikie ostępy. Zatrzymał się dopiero nad jeziorem. Obciążył poćwiartowane zwłoki kamieniami, załadował do łódki i wypłynął jak najdalej od brzegu. Dopiero wtedy poczuł, co się naprawdę stało. Spojrzał na ogromny księżyc, doskonale widoczny na bezchmurnym niebie. Chciał zapłakać, choćby dla przyzwoitości, ale jedyne, na co potrafił się zdobyć, to chwila zadumy w ciszy rozkołysanej przez fale.

A teraz w wynajętym pokoju studiował zapiski zakonnika, licząc, że znajdzie w nich formułę oraz inne przydatne informacje.

Nerwowo kartkował skradzione notatki. Hodmann był uporządkowany aż do przesady. Zapisywał wszystkie pomysły, jakie przyszły mu do głowy, charakteryzując je według prawdopodobieństwa, elegancji czy też ekonomii myślenia. Na dodatek uzupełniał je bogatymi przypisami oraz uwagami na marginesie. Czasem grupował idee ze sobą, starając się je łączyć, tworząc modele przypominające pajęczynę powiązań. Odsyłał do literatury specjalistycznej, do podań, do manuskryptów, do legend. Wreszcie powoływał się na pozornie niezwiązane z tematem badania innych naukowców. Gdyby nie to, że każdy paragraf kończył odwołaniem do wielkości Stwórcy, można byłoby zapomnieć o jego stanie kapłańskim.

Sarmenta dziwiło, że pomimo tak metodycznego podejścia do studiów, Hodmann nie wyobrażał sobie, co można osiągnąć, tworząc golema. Jakby opętała go jedynie wizja stworzenia na pół glinianego, na pół cielesnego sługi.<div class='end-of-free-content'></div> <div class='end-of-free-content'></div> Odłożył rękopisy, sięgnął do prywatnych zapisków. Kusiły go od początku. Liczył oczywiście, że w pamiętniku jego ofiara zawarła dokładniejsze wskazówki co do charakteru formuły oraz o miejscu, gdzie się ona znajduje. Zżerała go również ciekawość, jakim człowiekiem był ten, którego zabił.

„Droga Loro!” – przeczytał na luźnej kartce, która wypadła ze środka. – „Według przyjętych zwyczajów powinienem się teraz przywitać i napisać kilka zdań wyrażających moją tęsknotę i potrzebę bycia przy Tobie, jednak skręca mnie pragnienie jak najszybszego podzielenia się z Tobą nowostkami, jakie zajmują mnie od przeszło kilku miesięcy. Proszę, wybacz mi więc tak jawne kpiny z konwenansów, wierzę jednakowoż, iż nasza znajomość jest na tyle zażyła, że raczysz nie winić mnie za moją zapalczywość. Znasz mnie przecież wcale dobrze i wiesz, co ze mnie za człowiek. Gorąca krew, pomimo pozornego chłodu kapłańskiego żywota…”.

Lora… Sarment zastanowił się. Kim była? Znajomą, to pewne, jak jednak bliską? Przyjaciółką? Kochanką? Członkowie Wielkiego Zakonu mogli zawierać małżeństwa i wcale nie kryli się ze swoimi żądzami cielesnymi, w samym Allenstein Wacław widział dwa domy publiczne. Nie zdziwiłoby go więc, gdyby Lora była nałożnicą, czerpiącą zyski ze starego Hodmanna.

„Jak już wspomniałem, spędziłem wiele miesięcy na zgłębianiu tematu, aczkolwiek dopiero teraz potrafię dostrzec właściwy cel. To sprawia, że chce mi się co rano wstawać, i to pomimo krótkiego nocnego odpoczynku, śpię bowiem zaledwie po dwie godziny. Nie takiego mnie pamiętasz, bo przecież mało co może spędzić sen z mych powiek.

Nie wiem, czy odnajdujesz w swojej pamięci nasze rozmowy na temat kabały golemicznej? Byłaś zafrapowana tą kwestią i namawiałaś mnie, abym dowiedział się czegoś w tej materii. Krótki to był jednak afekt w Twoim przypadku, ja natomiast sięgnąłem po stare podania z Chełmna i wpadłem niczym złota moneta na dno studni. Wydaje mi się, że po okresie przygotowawczym, przeznaczonym na zdobycie środków badawczych i skompletowanie instrumentarium, zdołam odtworzyć reakcję tworzenia golema.

Po pomoc zwróciłem się do Towarzystwa Ezoterycznego w Allenstein, ukrywając jednakowoż, iż się znamy. Napisałem także do Berlina. Nikt jednak nie chciał mi pomóc, spotkałem się jedynie z szyderczymi uśmieszkami i kpiącymi uwagami od ludzi, o których nie sądziłem, iż są zdolni do takich zachowań. Bóg niech raczy im wybaczyć. Jeżeli będzie chciał słuchać, oczywiście. Zainteresowanie zaś wyraził, ku mojemu zdziwieniu, sam nasz Zakon. Zaofiarowali się utrzymywać moje badania. Pomyślałabyś? To kolejny dowód na to, jak bardzo otwarte umysły znajdują się pośród nas, wydawałoby się, po norymberskim wystąpieniu doktora Lutra, zamkniętych na świat innych doktryn. Pozory mylą, czyż nie mówiłem Ci tego? Bóg ukochał sobie wielobarwność. Wraz z innymi braćmi wierzymy, iż nie będzie miał nic przeciwko, abyśmy poznali Jego dzieło stworzenia od nowej strony. Przyczyni się to do Jego lepszego zrozumienia. Od czasów wieży Babel zdołaliśmy się chyba nauczyć odpowiedniej pokory…”.

Odłożył list, zadumany. Zrozumiał już, dlaczego tak szybko przyszły do niego służby policyjne. Hodmann pracował na zlecenie Zakonu. Jak widać, zdołał przekonać przełożonych o ważnym charakterze badań, a Zakon wyczuł, że w razie powodzenia przedsięwzięcia skorzysta na tym.

W każdym razie Sarment był niepocieszony. Znaczyło to bowiem, że będzie musiał się mieć na baczności.

Wziął kolejną kopertę i wyjął list:

„Najdroższa Hildo!” – Hildo? Zadumał się. – „Nawet nie wiesz, jak radosny wydaje mi się ten zimowy dzień! Rad wielce jestem, iż mogliśmy się wczoraj zobaczyć. Chwała niech będzie Bogu i Jego pomocnikom tu na ziemi, którzy zorganizowali nam bezpieczne spotkanie. Pytałaś mnie już wczoraj i odparłem Ci, ale w liście powtórzę – o nic się nie martw. Nikt, oprócz naszej czwórki, nie wie o tej sytuacji i nigdy się nie dowie”.

Uśmiechnął się pod nosem. Przewrotny los. Bóg daje i odbiera, ofiarowując komuś innemu…

„Zastanawiałem się nad tym, coś mi powiedziała. Nie znałem tego traktatu, wątpię, aby ktokolwiek go znał. Oprócz Ciebie oczywiście i kilku innych wtajemniczonych. Tekst wygląda na autentyczny, przede wszystkim znać w nim rękę kogoś zaznajomionego z legendą z Chełmna. Brzmi on jednak nieprawdopodobnie, przyznać musisz. Choć biorąc pod uwagę to, co zdarzyło się potem, nie należy ignorować przestrogi…”.

Traktat? Przestroga? Wacław oparł się wygodniej o krzesło.

„Nie chcesz mi wyznać, kto go spisał, ale mówisz, że podyktowała go Wyrocznia? Zawsze uważałem, że to szarlataństwo. Z tego powodu trudno przyjąć mi traktat jako prawdziwy, jako zakonnik jestem sceptyczny. Wyczulonym bardzo na herezje… Aczkolwiek nie mogę odegnać od siebie tego, com przeczytał. Boję się i zacząłem się nawet zastanawiać, czy nie zaprzestać wysiłków? Wyrocznia powiedziała mi jednak, iż z pewnością nie użyję moich badań do tego celu. To mnie uspokaja. Dziwnym jest za to, że wierzę w te zapewnienia, choć istnienie samej Wyroczni podaję w wątpliwość… Mam taki mętlik w głowie… To COŚ wydaje się stać w sprzeczności z moją wiarą, wiem to, a jednak doń chodzę… W każdym razie rozumiem już, dlaczego Twój afekt do golemicznej kabały tak szybko zanikł. Ty wierzysz. Ja nie, ale to nie znaczy, że mam zbagatelizować ostrzeżenie. Niemniej Zakon ani myśli zaprzestać działań. Gdy spojrzy się na sprawę z właściwej strony, można dostrzec same zalety – pomyśl o możliwościach medycznych! Nowe kończyny! Protezy! A może nawet i organy wewnętrzne!”.

Kichnął. Potarł zmęczone alergią oczy i wyjął kilka kolejnych listów.

Paul Hodmann pisał:

„Miła Inge!”.

Oraz:

„Wierna Vero!”.

Tudzież:

„Moja Samanto!”.

Dalsza treść dotyczyła albo postępów w pracy, albo wątpliwości zakonnika. Żadnych użytecznych informacji. Całość sprawiała jednak wrażenie, jakby pisana była do jednej, konkretnej osoby. Tylko dlaczego za każdym razem pojawia się inne imię?

Zastanowiło go coś jeszcze – po co Hodmann w ogóle pisał te listy, skoro najwidoczniej nigdy nie trafiły do adresata?

* * *

Pod wieczór Sarment usłyszał bicie kościelnych dzwonów, wyszedł więc na ulicę. Nie wybijały pełnej godziny ani nie wzywały na nabożeństwo. Krótko gościł w Allenstein, zdążył już jednak poznać zwyczaje tego miasta. Komandoria zamku i pobliska kaplica wzywały wiernych rankiem, w południe oraz nieco przed zachodem słońca. Teraz było za wcześnie na zgromadzenie wiernych.

Z Berlinerstrasse na Rynek prowadził go narastający gwar. W mijanych domach i kamienicach nie paliły się światła, a nieliczni przechodnie szli w tę samą stronę dowiedzieć się, co się dzieje.

Od samego mostu Jana Nepomucena ciągnął się tłum. Widział go doskonale z dołu – morze głów aż do samej Wysokiej Bramy wieńczącej mury obronne warowni od północy. Z wieży ktoś przemawiał, ale nic nie było słychać. Pełna napięcia, nerwowa atmosfera malowała niepokój na twarzach zgromadzonych.

— O co chodzi? — pytał jakiś mężczyzna o pospolitej twarzy.

— Kto tam mówi? — chciała się dowiedzieć gruba chłopka.

Wtórowali im inni, przepychali się, powodowani bezsensowną potrzebą znalezienia się choćby kilka metrów bliżej centrum wydarzeń.

Wtem piskliwy głos jakiegoś umorusanego chłopca w łachmanach przebił się przez hałas:

— Specjalne wydanie „Allensteiner Zeitung”! Specjalne wydanie „Allensteiner Zeitung”! Kupujcie specjalne wydanie „Allensteiner Zeitung”!

Tłum otoczył go w mgnieniu oka. Ktoś szturchnął Wacława pod żebra, inny nadepnął mu na stopę. Sarment odsunął się szybko. Schodami zszedł na Wysoką, położoną najniżej ze wszystkich ulic Rynku.

Gwar przycichł i słychać było szum rzeki przecinającej miasto. Na brzegu, obok kamienicy stała kobieta w skromnej, a nawet ubogiej sukni. Twarz nie była widoczna z oddali, jednak od postaci biły pewność siebie i spokój, tak dziwny wobec powszechnego niepokoju.

Kabalista ukrył się we wnęce drzwi wejściowych kamienicy. To był dobry punkt obserwacyjny – widział wszystko, co działo się na brzegu, sam pozostając niewidoczny.

Wacław miał przeczucie, a nie zwykł go bagatelizować. Jako naukowiec działał raczej roztropnie, wsłuchiwał się jednak w głos instynktu i pozwalał sobie czasem na improwizację. Miał otwarty umysł, a życie nauczyło go, by korzystać ze wszystkich zmysłów oraz możliwości.

Do kobiety podszedł mężczyzna, którego Sarment rozpoznał od razu. Ten butny krok i dym unoszący się z fajki – jeden z członków Towarzystwa Ezoterycznego. Wczoraj pojawił się na wykładzie, a dziś tutaj – stoi równie spokojny, co jego towarzyszka.

Czy to kobieta, do której pisał Hodmann?

Z góry na Wysoką, paradoksalnie położoną niżej niż reszta ulic, podniósł się głośny jęk, jakieś dziecko zaczęło płakać. Potem następne, a chwilę później do swoich pociech dołączyły przestraszone matki. Na moście Jana ludzie chwytali się kurczowo barierek. Ktoś zasłabł.

Sarment otworzył usta, przeczuwając, że dzieje się coś dziwnego. Staruszki czyniły znak krzyża, jakiś elegancki jegomość zdjął kapelusz i wachlował nim swoją towarzyszkę, która osuwała się powoli ku ziemi. Kabalista zadrżał. Czuł, że udziela mu się panika.

Przypomniał sobie o parze stojącej nad brzegiem rzeki, odwrócił się, ale nikogo już tam nie było, nie dostrzegł żywej duszy.

Z mostu zbiegł mały, umorusany chłopiec. To był gazeciarz. Wyrwał się z tłumu, pod pachą wciąż ściskał kilka egzemplarzy „Allensteiner Zeitung”.

— Mały, daj no jedną! — powiedział Sarment.

Dzieciak rzucił mu gazetę.

— Dwie marki się należą — odparł.

Wacław stał jak skamieniały. Milczał.

— Dwie marki!

Ale Sarment już nic nie słyszał. Zszokowany, wpatrywał się w pierwszą stronę.

— Dwie marki! — mówił chłopak.

„Wojna!” – krzyczał nagłówek.

Wojna!

W imię Boga, historii i sprawiedliwości w dniu dzisiejszym Najświętszy Zakon pod wezwaniem Doktora Lutra wypowiada wojnę w obronie granic księstwom narodowym Wschodniobałtów.

Czas tolerowania bandyckich napaści na suwerenność i niezawisłość Państwa naszego się skończył. Wiele grzechów przeciw swoim sąsiadom, chcącym wieść spokojne i pełne zrozumienia życie, popełniły barbarzyńskie plemiona Wschodniobałtów. Wszelkie próby mediacyj, nawet z udziałem przedstawicieli państw neutralnych, zawiodły. Nie ma już pokojowej drogi do zaprowadzenia porządku i zapewnienia bezpieczeństwa naszym rodakom. Każda umowa, każden pakt i każde słowo – wszystko zostało złamane i łamane jest dalej. Brak szacunku, niezwykła buta oraz prymitywne zapędy mordu czy grabieży – wszystko to doprowadziło do zaistniałej sytuacji. Świat patrzy na nas i widzi, że to nie po naszej stronie leży wina.

Narody bałtyckie bez umiaru:

1) napadały na pograniczne wioski Zakonne

2) napadały na karawany celne oraz kupieckie

3) wstrzymywały ruch przygraniczny, uniemożliwiając handel, a co za tym idzie zarobek mieszkańcom Prus

4) podejmowały wszelkie czynności mające na celu gwałcenie świętych praw do życia mniejszości pruskiej na terenach swoich państewek

5) dokonywały bezpodstawnych konfiskat majątków bogatszych przedstawicieli mniejszości pruskiej

6) zatrzymywały, więziły i torturowały mieszkańców swoich terenów o narodowości pruskiej oraz zakonnej

7) wreszcie – wystosowywały oficjalne groźby i pretensje do Festung Bartenstein i okolic, utrzymując, że jest to ściśle bałtyckie terytorium.

Te siedem grzechów głównych przeciw Państwu Zakonnemu to zbyt wiele. Nie można tolerować takiego zachowania!

Mobilizacja przy Festung Bartenstein

Wokół okręgu Festung Bartenstein trwa mobilizacja wojsk. Armia Zakonna, od dawna postawiona w stan gotowości, zajęła posterunki przygraniczne, a także weszła w głąb terytorium Wschodniobałtów. Jednocześnie przygotowany został obóz dla ochotników, którzy pragną pomóc w obronie ojczyzny w specjalnych oddziałach świeckiego pospolitego ruszenia. Do obozu szkoleniowego wzywa się każdego chętnego luteranina. Obowiązkowe jest posiadanie kompletu odzieży zimowej oraz podręcznych zestawów do jedzenia, jak sztućce, manierka, mała metalowa miska. Bijcie się z Bogiem!

Kaiser oddany w modlitwie

Z Berlina dochodzą pierwsze informacje o gorącej modlitwie cesarza. Gabinet monarchy przesyła najszczersze zapewnienia o poparciu dla pruskiej sprawy całego Związku Niemieckiego, a także żywi nadzieję, że jego kuzyn, Wielki Mistrz Hohenzollern, poprowadzi nas do słusznego zwycięstwa.

Premiera w Teatrze im. Wilhelma

Teatr Wilhelma serdecznie zaprasza na premierę niezwykłej sztuki Schellera o wymownym tytule „Światło w ciemnościach”.

W rolach głównych wystąpią: Marlena Datrich, Clara de Gable oraz Micheal Montag. Nie przegap najważniejszego wydarzenia kulturalnego Allenstein! Wstęp 10 mar.

Opary według Hansa Groblera (powieść w odcinkach) – część 102

Tej nocy opary przysłaniały nawet ciemność. Były gęstsze niż zwykle, wściekle pożerały budynki, ulice i ludzi. Wiecznie głodne, nigdy nienasycone, bezczelnie wgryzały się w myśli, spijały lęk i niepewność. Joseph żył w nich od urodzenia, nauczył się wsłuchiwać w ich ciche szepty, czytał ich ruchy, rozumiał je, a mimo to dziś na niewiele się to zdało.

Pakunek był o wiele cięższy, niż chłopak się spodziewał. Cokolwiek znajdowało się w środku, spowalniało go, męczyło. Najpierw zgubił towarzyszy, później drogę. Jedyne, czego nie udało mu się pozbyć, to pościgu, depczącego mu po piętach. Wydawało mu się, że kiedy opary gęstniały wokół niego, dla policmajstrów rozrzedzały się.

Umykał w nieznane sobie uliczki, bezskutecznie próbując przypomnieć sobie okolicę. Chadzał tędy wielokrotnie, przecież musiał, ale wspomnienia uleciały, nie pozwalając na przywołanie żadnego szczegółu. Tam, gdzie powinny być drzwi, znajdowały się ściany, skręt w lewo prowadził w ślepy zaułek, schody w dół zmieniały się w stromy i śliski od mokrej trawy pagórek.

Dziupla z pewnością gdzieś tu była. Wejście do starej kamienicy od tyłu, a tam pokój bez okien, z jedną naftową lampą, której i tak nie można zapalać od razu. Wpierw trzeba przeczekać w ciemnościach, aż pościg oddali się, minie, zgubi trop, a później dla pewności czekać dalej. Wpaść do środka. Zaryglowali drzwi od wewnątrz. I oddychać ciszą z dala od tych przeklętych oparów – o tym właśnie marzył.

Nawoływania policji słyszał doskonale. Nerwowe, bliskie – zbyt bliskie – odgłosy biegnących wyprzedzały ich i samego Josepha, po czym odbijały się od ścian, by wrócić z głuchym odgłosem. Niosły się z każdej strony, zwielokrotnione. Opary poruszały się w ich rytmie, drżały od dźwięków. Joseph patrzył na te szaleńcze tańce i robiło mu się słabo.

Nie wypuszczał paczki z rąk. Wewnątrz nie było drogocennych kamieni, już wiedział to na pewno. Nie było niczego, co mógłby rozpoznać dotykiem. Nic nie przychodziło mu na myśl.

Od początku węszył podstęp. Zlecenie wyglądało na łatwe, a on już dawno nauczył się, żeby nie brać łatwych robót. Takie z reguły kończą się najgorzej. Na nic jednak zdało się doświadczenie oraz zdrowy rozsądek – potrzebował pieniędzy. Dużych pieniędzy. A wynagrodzenie było więcej niż zadowalające.

Obejrzał się za siebie, ale tak jak się spodziewał, nie dostrzegł niczego poza puszystym murem zdradzieckiej mgły. Miał ochotę zaryzykować i ściągnąć maskę. Już kilka razy tak zrobił przy innych okazjach. Zawsze działało – adrenalina wystrzeliwała w górę, by odnaleźć zaginione siły oraz zmysły, z których nie zdawał sobie sprawy. Wystawiony na pewną śmierć w męczarniach trującego gazu, wiecznie unoszącego się nad ulicami miasta, nie miał już nic do stracenia i dlatego wygrywał wszystko. Uciekał przed pogonią, gubił pościg, odnajdywał właściwą drogę.

Zamiast tego po prostu zatrzymał się, wiedziony impulsem i uśmiechnął – znajoma brama, znajomy właz. Miejsce zbiórki. Otworzył klapę, wskoczył do środka kanału i szybko zasunął za sobą wejście. Był uratowany.

Wewnątrz, wbrew wszelkim środkom ostrożności, było jasno. Zimna woda skapująca z sufitu ostro kontrastowała z ciepłym, choć również mokrym, podłożem. W jednej chwili rozpoznał kobietę pochylającą się nad nim. Z uśmiechem na ustach wyjmowała mu paczkę z rąk. Nie miał siły się sprzeciwiać.

– Przykro mi, chłopcze, naprawdę – powiedziała, ściskając nóż tuż przed jego twarzą. – Musiałam to zrobić. Wykonałeś już, co do ciebie należało.

Umierając, zrozumiał, że leży w ciepłej kałuży krwi – swojej oraz towarzyszy, z którymi wkradł się do posiadłości. Chłód kapiącej na czoło wody – kobieta musiała zdjąć mu maskę, jak pomyślał, na chwilę przed śmiercią – uspokajał i usypiał.

Tymczasem zabójczyni wytarła nóż o jego skafander, po czym rozcięła pakunek. Jej oczy zabłysły.

W następnym odcinku konfrontacja!

* * *

Sarment wracał roztrzęsiony. Ta wojna mogła pokrzyżować mu plany. Atak na Wschodniobałtów sąsiadujących z Prusami – w ramach odwetu za przygraniczne zamieszki. Według przeczytanego naprędce artykułu hordy bałtyckich plemion od jakiegoś czasu najeżdżały zakonne przedsionki i wioski, grabiąc, co się dało. Delegacje do tamtejszych książąt nie pomogły. Nie było żadnej centralnej władzy, a przynajmniej nie było dość silnej, aby powstrzymać wszystkich. Rozbicie dzielnicowe Moskwy sprzed już ponad wieku doprowadziło do okrutnej biedy. Na horyzoncie nie pojawił się nikt, kto mógłby pod swoim sztandarem zjednoczyć podzielone narody. Te zaś, pozostawione samopas, bez żadnej kontroli, bez pomocy, wzięły los w swoje ręce.

Z gazety Wacław dowiedział się, że prawdopodobnie główne linie frontu przebiegną z dala od terytorium Prus, ale nie ma żadnej pewności, to przecież wojna. Najbezpieczniej byłoby szybko odnaleźć formułę i zabrać się do pracy. Może wyjechać, aby gdzie indziej dokończyć dzieła. Sarment jednak nie czuł się ani odrobinę bliżej znalezienia tego, czego szukał. A bez tego nie sposób ruszyć dalej.

Wyjazd w tej chwili również nie byłby wskazany. Miał świeży trop i dogodny czas do poszukiwań. Szanse na powodzenie rosły. Nie mógł więc opuścić Allenstein i ryzykować utratę celu z oczu. To cofnęłoby go o co najmniej kilka miesięcy, jeśli nie lat. Przyjmując optymistyczny scenariusz. W najgorszym wypadku mógł już bowiem nigdy nie wpaść na właściwy ślad.

W myślach dokonał jeszcze raz przeglądu zdobycznych materiałów. Notatki, wykresy, instrukcje kabalistyczne, ale nic potrzebnego. Jedynie listy, które jak przeczuwał, mogły doprowadzić go do zakończenia sprawy. Gdyby tylko odszukał kobietę, do której pisał Hodmann, mógłby się czegoś dowiedzieć. Od czego jednak zacząć? Po krótkim spacerze ochłonął nieco i myśli kłębiące się pod czaszką stały się spokojniejsze. Wcześniej uległ, jak sądził, atmosferze spanikowanego tłumu. Teraz, czując chłodny wiatr na twarzy, nie uważał, że tam na dole, na Górnej stał się świadkiem czegoś niezwykłego. W przypływie autoironii uśmiechnął się kpiąco – jak mógł pomyśleć, że pierwsza napotkana dziwna kobieta będzie tą, którą musi odnaleźć?

— Do śmiechu ci, Żydku? — usłyszał zza pleców.

W cieniu rozłożystych dębów stał Andres Biedemayer.

— Co pan powiedział?

— Głuchyś?

— O co panu chodzi? — warknął, nie zważając już na maniery. — Pan mnie śledził?

— Wolę mieć na oku takich jak ty.

Wacław odwrócił się na pięcie i robiąc krok do przodu (a przy tym starając się wyglądać swobodnie, co było trudne, zważywszy na kipiącą w nim złość), rzucił możliwie najbardziej niedbale, jak potrafił:

— Pan wybaczy, ja wolałbym na pana nie patrzeć. Biedemayer prychnął.

— Nie trudź się, Żydku. Nie jesteś w stanie mnie obrazić.

— Czego więc pan chcesz? Zdenerwować mnie? Udało się. A teraz won do swojej budy, psie!

— Mówisz z policmajstrem — wycedził Prusak, chwytając kabalistę za połę marynarki. — Zważaj, Scheisse, na słowa!

I kto to mówi!, chciał odburknąć Sarment, ale groźba w oczach napastnika była aż nadto realna. Ugryzł się więc w język.

Mistrz Policji rozejrzał się, czy nikt nie patrzy. Dostrzegłszy kilku przechodniów raptownie odwracających wzrok, puścił Sarmenta. Ten jednak nie odważył się uciec.

— Von Gerth jest zajęty pakowaniem syna i przekazywaniem mu ostatnich instrukcji. Gówniarz jedzie na wojnę, a dostał mu się wyjątkowo butny oddział. A ja mam przeczucie, że coś knujesz.

— Rozumiem. — Sarment uśmiechnął się szyderczo. — Ciebie na wojenkę nie wezmą, nawet z dzikimi plemionami ze wschodu, boś tylko jakiś Biedemayer. To łazisz za mną.

Śledczy splunął na chodnik i podjął na nowo:

— Zamknij mordę. Niech oni się tam zabijają, ile wlezie, ale tutaj ma być porządek. A go nie ma. I ja jestem po to, aby wszystko wróciło na swoje miejsca, gnido. Widzisz, von Gerth ma przyzwoity węch, ale jest już stary i boję się, że jednak nie tak wyczulony, jak kiedyś. Ja za to mam węch doskonały.

— O coś mnie oskarżasz, Biedemayer?

— Nie waż się nazywać mnie po nazwisku. Dla ciebie Mistrz Policji. Jestem pewien, że zniknięcie Hodmanna i twoje pojawienie się w mieście nie są przypadkowe. Waszą dwójkę zbyt wiele łączy, abyście nie wiedzieli o swoim istnieniu. Nie mam jeszcze nic, ale znajdę. Bądź pewien, że znajdę.

— Odkąd to dwóch kabalistów musi się znać?

— Nie musi. Ale wy dwaj na pewno się znacie. Słyszałem twój wykład, a składanie klocków to moja robota. Pasujecie do siebie doskonale, pracowaliście nad tym samym problemem, być może wspólnie, i coś poszło nie tak. Nie mam jeszcze reszty obrazka, ale to chwilowe. Niedługo, Żydku, znów się spotkamy.

— Zatem powodzenia! — odparł Sarment podniesionym głosem.

Biedemayer uśmiechnął się drwiąco, a potem odszedł. Wacław patrzył za nim przez jakiś czas, by upewnić się, że ten nie będzie go śledził. Zmienił bowiem zdanie. Już nie chciał wracać do domu. Należało działać szybko…

* * *

Jadwiga Halina Apolońska herbu Froch dawno porzuciła zarówno imię, nazwisko, jak i szlacheckie godności. Jedyne, co zostało jej z dawnych czasów, to urzekająca uroda. Powabne lico, wąska kibić, kusząca nawet spod tych łachmanów, które na siebie wkładała. Sarment znał ją od dawna i zawsze patrzył pożądliwym wzrokiem. Nigdy jednak nie przyszło mu na myśl, aby wiązać się z piękną Polką mocniej niż tylko interesami, a i to nader niechętnie. Cóż począć, miała niezwykły talent do zdobywania informacji.

— Igo — przywitał się w progu. Tak teraz kazała się nazywać.

Rozejrzał się po jej dziupli. Stara przybudówka w dzielnicy cygańskiej. Trudno było tu dojść. Nie tylko ze względu na skomplikowany układ uliczek nędzy, tutaj trzeba było mieć oczy dookoła głowy, aby przypadkiem nie nadziać się na nieznajomy nóż.

— Nic nie znalazłem u Hodmanna — powiedział.

— I czyj to kłopot? — skwitowała wzruszeniem ramion. Nogi zarzuciła zawadiacko na stół, jedyny – nie licząc krzesła – mebel w izbie.

— Miał mieć formułę — ciągnął kabalista.

— I nie miał?

— Zabrałem wszystko, co znalazłem, i ani śladu.

— A co z tym, czego nie znalazłeś?

— Skąd mam wiedzieć?

— A ja? Westchnął, poirytowany. Trudno robiło się z nią interesy, ale nie miał żadnego punktu zaczepienia. Musiał grać w jej grę.

— A nie wiesz? Ty nie wiesz? — odparł.

— Słuchaj, ja cię tylko nakierowałam według swojej wiedzy. Co z resztą, to nie moja sprawa.

— Powiedzmy, że twoja…

— Powiedzmy, że za ile?

— Skąd mam wiedzieć, czy tym razem twoja pomoc będzie coś warta?

— Nieźle, pięknisiu, ale bądźmy szczerzy. Przychodzą do mnie tacy, którzy już nie mają gdzie pójść. Są na mnie skazani, tak jak ty teraz. Umowa jest więc prosta. Ty dajesz pieniądze, a w zamian kupujesz nadzieję. I moje najserdeczniejsze życzenia. Jeśli nie masz pieniędzy, za darmo nie dostaniesz nawet życzeń. To jak będzie?

Twarda sztuka, pomyślał Sarment. Życie ją nauczyło. Od dziecka przyobiecana szlachetce z wielkim majątkiem. Rodzina chciała powiększyć swoje wpływy i nie liczyła się ze zdaniem młodej Jadwigi. Oba rody doszły do porozumienia, a potem był ślub, wesele i noc poślubna. I nazajutrz pogrzeb. Jego – pana męża – bo dziewczyna uszła czym prędzej, by uniknąć stryczka. Nic innego nie czekało na morderczynię. Podcięła mu gardło sztyletem, bo nie widziała innej drogi ucieczki z niechcianego małżeństwa. Wacław poznał ją w domu uciech, gdzie pracowała najpierw dla pieniędzy, a potem już dla przyjemności. Od tamtej pory utrzymywali znajomość. Kabalista wiedział, do czego jest zdolna.

— Tyle, co ostatnim razem — rzekł.

— Dwa razy tyle — powiedziała.

— Niech będzie. — Zgoda była jedyną poprawną odpowiedzią w jego sytuacji. Zresztą, jeśli chodzi o pieniądze, nie musiał oszczędzać.

— No to gadaj.

— Z kim potajemnie spotykał się Hodmann?

Wreszcie spojrzała na niego z zainteresowaniem. Zdjęła nogi ze stołu i chwyciła nóż, którym bawiła się zawsze wtedy, gdy coś ją zafrapowało.

— Mów dalej — odparła.

— Pisał do niej listy, poślę ci je przez umyślnego.

— Nie trzeba, przyślę kogoś. Lepiej, żebyś nie wracał tu za często.

Pokiwał głową na zgodę. Miała rację, nie należało kusić losu. Mogli go śledzić, a jeśli doprowadzi tych ludzi do niej, wszystko będzie stracone.

— Z tego, co zrozumiałem, to jakaś ezoteryczka bądź kabalistka. Ewentualnie alchemistka. Mniejsza o to, na pewno była zaznajomiona z tematyką prac Hodmanna.

— I twoich.

— I moich. W każdym liście nazywa ją inaczej. Nie wiem też, dlaczego to wszystko wróciło do niego.

— Zaraz… Masz jego listy do niej?

— Tak.

— To bez sensu. Powinieneś mieć jej odpowiedzi.

— Właśnie — przytaknął. — Też tego nie rozumiem. Sądzę, że ona jest w Allenstein.

— Skąd ta myśl? — zapytała.

— Przeczucie.

— Za to już niejednego powiesili.

— Dowiesz się, kto to? Spojrzała wymownie na Sarmenta, a spojrzenie to mówiło więcej niż słowa.

Teraz, kiedy dobili targu, poczuł ulgę. Wreszcie miał sojusznika, choćby nawet takiego. W czym jednak był lepszy od Jadwigi? Też miał krew na rękach, tak samo knuł i spiskował. A po piętach deptała mu pruska Policja Zakonna.

— I jeszcze ta wojna… — wypalił bez związku.

— Niedługo zrobi się tu gorąco — podjęła kobieta.

— Dlaczego? — Zerknął na nią uważnie.

— Teraz jest lato i wejdą w nich jak w masło.

— Prusacy?

— Prusacy — potwierdziła. — Ale kiedy przyjdzie zima, zacznie się piekło.

— To dobra armia, zaprawiona w bojach.

— Nasi też tacy byli, a nie pamiętasz, co się stało? Książątka i kacyki Wschodniobałtów wciągali ich coraz głębiej w te krainy, aż przyszły śnieg i mróz. Wtedy nie musieli nawet z nimi walczyć. Odprowadzali ich wzrokiem, kiedy ci szli, by zamarznąć na tym cholernym pustkowiu.

W jej głosie słychać było żal, co zdziwiło Wacława. Nie nawykł do Jadwigi, która okazuje jakiekolwiek uczucia.

— Nie należy ich lekceważyć, to szczwane lisy. Dla każdego w końcu przyjdzie zima. Sam chyba wiesz, co będzie dalej.

— Nie…

— Przyjdą tutaj. Po odwet.

— Pamiętam resztki wracającej polskiej armii. Kto ich prowadził? Jakiś najemnik chyba. Francuzik, prawda?

— Tak.

— Co to za pomysł, żeby sprowadzać jakiegoś obcego? Kościuszko jeszcze przecież żył. Jak on się nazywał? Ten wódz?

Zaśmiała się.

— Mam pamiętać imię jakiegoś żołdaka? Czekaj, jakiś Napoleon chyba…

— Tak, chyba tak. Co się z nim stało?

Uniosła brwi w zastanowieniu.

— Był banitą, więc chyba Poniatowski odesłał go tam, skąd go wyrzucili.

Zmilczał. Poprawił połę marynarki i zerknął przez brudną szybę, czy aby na zewnątrz nikt na niego nie czeka. Nie mówiąc ani słowa, podszedł do drzwi. Kiedy wychodził, przypomniał sobie coś jeszcze.

— Andres Biedemayer — powiedział.

— Co z nim? — Kobieta siedziała niewzruszona na krześle.

— Co możesz mi o nim powiedzieć?

— Ma problem z kobietami.

— Kochanka? — Wacław pomyślał, że to może być jego szansa.

— Owszem.

— Kto?

— Ja.

Sarment tylko kiwnął głową i odwrócił się do drzwi. Zatrzymał go jej głos.

— A ty? Powiedz mi, co zrobiłeś z Hodmannem?

— Po co?

— Coś za coś.

To było w jej stylu. Zawsze się ubezpieczała. Sytuacja bez wyjścia. Gdy powie, będzie miała go w garści. Nie powie – kobieta nie kiwnie nawet palcem, by mu pomóc. Jeśli chciał osiągnąć, co zamierzał, musiał zaryzykować.

— Leży na dnie jeziora nieopodal Neidenbergu.

I wyszedł, modląc się, czego nie robił od bardzo dawna.

* * *

Siedział w nieco za ciasnym fotelu, nie wiedząc, co ze sobą zrobić. Zaszył się, czekał na wieści, ale umierał z niepewności. Nie nawykł do oczekiwania.

Nawet nie próbował nic robić. Nie przeszukiwał skradzionych notatek, nie sortował własnych. Pomyślał o rozłożeniu szachownicy i przećwiczeniu nowego debiutu, który podpatrzył w kuluarach moskiewskiego meczu o mistrzostwo świata w szachach między cudownym dzieckiem z Prus, Laskerem, a starym mistrzem Steinitzem. Dla zabawy grano tam symultanę z pewnym ośmiolatkiem nazwiskiem Capablanca. Mały Kubańczyk próbował swoich sił w grze na dziesięciu szachownicach jednocześnie. Ograł wszystkich, jednak wielcy szachiści zgromadzeni na sali, włącznie z Laskerem, krytykowali jego grę jako zbyt pasywną. Mimo tego Wacław był pod wrażeniem otwarcia, które dzieciak nazywał Gambitem Królewskim Nieprzyjętym, Obroną Słowiańską, i wróżył wielkie sukcesy śniademu geniuszowi. Ta symultana wydała mu się znacznie bardziej ekscytująca niż zacięte, ale schematyczne rozgrywki o koronę szachowego mistrza.

Dalej jednak siedział w domu, wpatrując się w okno. Podziwiał zielone Kortau, piękne, lecz gdzieś za murami skrywające szaleństwo. Jego kamienica stała w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu dla obłąkanych. W słoneczny wieczór, jak ten, słychać było ich chore krzyki.

Pamiętał to bardzo dobrze ze swojego domu, dawno temu. Spazmatyczne wrzaski, ciskane niczym gromy z nieba oraz ciche, lecz nienawistne szepty, dla niewprawionych uszu brzmiące jak bełkot. Nie były jednak bezsensowne. Wręcz przeciwnie – znaczyły bardzo wiele i układały się w logiczną całość. I nie zapowiadały niczego dobrego.

Wolałby nie pamiętać o Racheli. Te odgłosy budziły demony.

Słyszał je zewsząd. Dochodziły spoza domu – ze szpitala oraz z Allenstein, tętniącego wojenną gorączką. Wybrzmiewały też z samej kamienicy: słychać je było w kłótni małżeństwa zajmującego jeden z sąsiednich pokoi, w awanturze, jaką gospodyni urządziła kucharce, wreszcie w izbie Wacława. Dobiegały spod łóżka, a gdy spojrzał tam, usłyszał je spod fotela. Potem poczuł na karku, tuż przy uchu. Dotykały jego dłoni, były we włosach i na powiekach.

Były wewnątrz niego i nigdy nie zamierzały odejść. Nic nie mogło ich uciszyć, chyba że same tego chciały. Przychodziły, kiedy tego pragnęły, odchodziły równie niespodziewanie. Przypominały o sobie zawsze, ilekroć wracał myślami do tamtych czasów. Do niej.

Do żony.

To było w Chanukę pięć tysięcy sześćset czterdziestego siódmego roku. Już pierwszego dnia święta świateł Wacław zastał Rachelę inną niż zwykle. Stała nad kuchnią, przygotowując latkes i pączki. Podszedł i objął ją czule. Złożył pocałunek na jej policzku i wtedy drgnął niespokojnie. Coś było nie tak. Była tam, pochylona nad pracą, odświętnie ubrana, dostojna jak sama Judyta, a jej dłonie pracowały, oczy patrzyły, na ustach kwitł radosny uśmiech, ale nie było w tym życia. Wydała mu się obca, nieswoja, nie jego, niczyja. Tego wieczoru już się do niej nie zbliżył. Nie patrzył nawet na nią, gdy zapalali świecę na chanukiji. Postawił później symbol cudu na oknie, by każdy mógł nań patrzeć. Nastrój jednak daleki był od odświętnego. Potem poszli spać, żadne jednak nawet na chwilę nie zmrużyło oczu.

Drugiego dnia w obliczu żony szukał czegoś, co pozwoliłoby mieć nadzieję, że wszystko mu się przywidziało. Jej spojrzenie wymykało się jednak jego czujnemu wzrokowi. Ani razu nie zerknęła na niego. Zamiast tego patrzyła na dłonie. Jej palce wykrzywiały się w nienaturalny sposób – miał wrażenie, że zmieniają się w ptasie szpony. Inni z pewnością nie zauważyliby tego, ale nie on. Wacław kochał Rachelę ponad wszystko i wiedział, że coś się dzieje. Próbował porozmawiać, ale każde słowo, każde pytanie, więzło mu w gardle, ona zaś nie zagajała, jak to miała w zwyczaju. Po raz pierwszy czuł się onieśmielony jej obecnością. Wieczorem zapalili dwie świece i udali się na spoczynek. Wacław znów nie spał całą noc. Wydawało mu się, że Rachela coś mamrocze do siebie. I nie był to słodki szept…

Zasnął dopiero nad ranem dnia trzeciego, gdy żona wymknęła się o pierwszym brzasku. Zmęczony organizm odebrał należność. Śnił koszmary, ale nie mógł się obudzić. Krzyczał i płakał, czuł ogromną niemoc. Gdy otworzył oczy, natychmiast zapomniał, co widział w majakach. Zostało tylko niezrozumiałe przerażenie, ściskające gardło jeszcze długo potem. Gdy wstał, żony już nie było. Zniknęła.

Poszedł do jej rodziny, ale tam jej nie zastał. Zawitał więc do przyjaciół – najpierw wspólnych, potem jej własnych, na końcu do swoich. Udał się w miejsca bliskie Racheli, a gdy i to nie przyniosło rezultatu – w każde, które jakkolwiek mu się z nią kojarzyło. Ani śladu. Panika nakazywała mu błądzić dalej, lecz zamiast tego wrócił do domu. Nie chciał powiadamiać straży o jej zniknięciu, nie upewniwszy się wpierw, że nigdzie jej nie ma.

Zobaczył ją przez okno, palącą trzy świece na chanukiji. Gdy wszedł do mieszkania, już spała.

Czwartego dnia święta Sarment zwyczajowo odmówił szachrit, po czym udał się do cadyka.

W klojzie minął modlących się mężczyzn i skierował się wprost do izby dynasty. W korytarzu porozwieszane były obrazy tańczących i biesiadujących Żydów, a zza drzwi dobiegał radosny pisk dzieci starego mędrca. Bóg pobłogosławił go w bardzo późnym wieku dwoma chłopcami. Dla całej polonijnej diaspory chasydzkiej był to znak wyjątkowych względów, jakimi się cieszył u Pana Jerachmiel Izrael Izaak Danziger.

— Bladyś — powiedział cadyk, podnosząc wzrok znad księgi Zohar, gdy Wacław wszedł do jego pokoju. — Co cię trapi?

— Nauczycielu, obawiam się o swoją żonę.

— Rachelę? Co z nią?

— Od pierwszego dnia Chanuki jest nieswoja, a wczorajszego ranka zniknęła na cały dzień z domu, nie powiedziała, dokąd idzie.

— I jak sądzisz, o co chodzi?

— Chciałbym wiedzieć, ale… Nigdy się tak nie zachowywała.

— Jakież myśli krążą ci po głowie?

— Mistrzu… Nie wiem. Przyszedłem po jakąkolwiek radę.

— Czynicie gorliwe starania, aby sumiennie wypełniać micwot?

— Tak, ale ona zachowuje się, jakby coś w nią wstąpiło.

— Skoro przestrzegacie słów Baruch Haszem, to nie ma się o co martwić. Raduj się i osiągaj dwekut. To zawsze daje pocieszenie i jasność umysłu. Nie myśl też, że ona zdradziecko czyni coś przeciw tobie. Znam ją od dziecka. To prawdziwie dobra istota. Jesteś szczęściarzem, że masz taką małżonkę.

Sarment wracał do domu niespiesznie. Spacerował powoli, pozwalając, by wiatr przegnał z jego głowy wszystkie złe duchy, szepczące, że nadchodzą ciężkie dni. Gdy wreszcie stanął przed swoimi drzwiami, usłyszał za nimi cichy, lecz wyraźny jęk. Wbiegł do środka i zobaczył Rachelę spazmatycznie rzucającą się po kuchennej podłodze, wśród porozrzucanych naczyń, sztućców i garnków. Z jej ust wydobywała się piana, a dłonie dziwnie się wykrzywiały, palce wydawały się zrobione z gumy, zupełnie jakby nie miały stawów.

Pod jego dotykiem uspokoiła się. Spojrzała przytomniejszym wzrokiem, a kąciki ust lekko uniosły się w poczuciu ulgi. Później zemdlała.

Położył ją do łóżka i czym prędzej pobiegł po znajomego medyka, który mieszkał nieopodal. Mojsze, jego stary przyjaciel, a zarazem najlepszy lekarz w całej gminie, starannie zbadał Rachelę, nie wykrył jednak niczego niepokojącego, oprócz niezbyt wysokiej gorączki. Zalecił kurację w łóżku i uzupełnianie płynów, aby nie odwodnić organizmu. Reszta dnia upłynęła spokojnie – Wacław czuwał przy żonie, a w końcu zasnął, strudzony.

Piątego ranka obudził się i nie zastał jej w pokoju. Zmięta pościel zwisała z łóżka, przepocona, śmierdząca. Z izby obok dochodziły dziwne odgłosy. Wacław poszedł tam.

Zastał ją nad kołem garncarskim, na którym nadawała glinie kształty. To była jej pasja – robienie glinianych naczyń. Dom był ich pełen. Formowała je, potem zdobiła, na końcu wypalała w piecu. Pozwalało to zabić nudę, gdy on pracował bądź szedł na modlitwy do klojzy. Bywało, że co piękniejsze wyroby sprzedawali ze sporym zyskiem bogatszym gojom. Nie musieli tego robić, Wacław zarabiał całkiem nieźle, a i odziedziczył duży spadek po rodzicach, jednak ona upierała się, że też chce dać coś od siebie.

— Pracujesz? W święto? — zdziwił się.

— Nie zapaliliśmy wczoraj świec — odparła.

Podszedł bliżej.

— Gdzie byłaś cały dzień? Co się z tobą dzieje?

Czuł, że wciąż panuje nad sobą, ale tylko chwile dzielą go od gniewu. Jeszcze mówił spokojnie, ale w tonie wyczuwalne były panika i szorstkość.

— Moje oczy nie widzą — powiedziała.

Osłupiał. Myślał, że słuch płata mu figle, ale powtórzyła:

— Moje oczy nie widzą.

Po czym zaczęła drżeć i upadła.

Nie wiedział, co robić. Chwycił żonę mocno w objęcia i wytrzymał wszystkie nieświadome ciosy, jakie na niego spadły. Przeczekał atak, a potem zaniósł ją, nieprzytomną, do alkowy. Jeszcze raz sprowadził Mojszego, a gdy ten bezradnie rozłożył ręce i wręczył tylko fiolkę jakiegoś naparu z ziół z instrukcją zmoczenia nim chustki i położenia na powiekach Racheli, Wacław załamał się. Godzinami wpatrywał się w śpiącą, umęczoną niespokojnym snem małżonkę. Stracił apetyt, nie mógł niczego przełknąć.

Rachela nie budziła się. Zanim położył się obok niej, późno w nocy, dochodząc do wniosku, że i tak na nic bezczynne siedzenie, zapalił pięć świec. Rozgorzały nowe światła cudu. Cudu, który najwidoczniej omijał ten dom.

Prawdziwa zgroza miała jednak dopiero nadejść. Szóstego dnia Wacława obudziła cisza. Zaspanymi dłońmi badał łóżko. Racheli nie było. Gdy otworzył oczy, dostrzegł, że nawet słońce, zwykle pięknie opromieniające wnętrze izby, tym razem schowało się gdzieś za chmurami – w pokoju panował półmrok. Sarment wyswobodził się z pościeli i cicho, bojąc się wzbudzić zbędny hałas, skradał się przez mieszkanie. Szuflady kuchenne były otwarte, a na dziewięcioramiennym świeczniku nie paliła się żadna świeca. Z gardłem zaciśniętym z lęku poszedł do pracowni. Nacisnął klamkę i otworzył drzwi.

Siedziała przy kole.

Wszędzie była krew. Na podłodze, na ścianach, na glinianych formach. Zaschnięta, czarna, i jeszcze mokra, czerwona. Na jej koszuli nocnej, na dłoniach, na twarzy. Ściekająca po policzkach z pustych oczodołów, kapiąca z brody.

To, co poczuł, trudno nazwać strachem. To było coś gorszego – najbardziej pierwotny lęk, jaki może czuć człowiek, najostrzejszy ból, najsroższe przerażenie.

Podniosła do góry dwie gliniane kulki. Śmiejąc się, prawdziwie zachwycona, wepchnęła je sobie w miejsce oczu.

— Teraz wreszcie widzę!

Później pamiętał tylko, że biegł. Uciekł, tak jak stał – w nocnym stroju na chłodny poranek. I biegł. Głośno dysząc, potykając się, wywracając. Starł sobie łokcie, stłukł kolano, poranił bose stopy. Biegł. Wiedział, że nie może uciec, że nie da się uwolnić od tego obrazu, że zawsze będzie już w jego myślach. To jedyne, co teraz potrafił zrobić.

A potem skulił się przy wrotach klojzy, rozdygotany i nieprzytomny ze strachu. Tak znalazły go dzieci sąsiadów.

Obudził się nazajutrz, cały w gorączce. Drżał tak mocno, że nie mógł unieść szklanki z herbatą do ust. Wylewał wrzątek na dłonie i puchową pierzynę, pod którą go położono. Gardło paliło żywym ogniem, oczy zaś stały się nadmiernie wrażliwe na światło.

Przy jego łóżku czuwał Mojsze, jeszcze bledszy niż zwykle, co do niedawna wydawało się Wacławowi niemożliwe. Obok stawała często żona cadyka i sam starzec. Na pół stroskane, na pół zlęknione miny całej trójki uświadamiały mu, że to wszystko nie jest jedynie sennym koszmarem.

— Wicek… — zaczął mędrzec. — Wicek, tyś jak Hiob przez Pana naszego doświadczany…

— Biedny jesteś, chłopcze — dodała kobieta.

— Baruch Haszem mi świadkiem, jakżem się cieszył, żeś wracał na nasze żydowskie łono po tylu latach życia jako goj. Myślałem, że dobrze się stało, że Żydówki zachciałeś. To był znak, że w poprzednim wcieleniu jednym z naszych byłeś, Wicek. Zawsze to dobrze, gdy wraca dawny przyjaciel. Ale teraz… Teraz to chyba tylko współczuć ci mogę…

— Ona nie żyje — powiedział medyk. Z jego głosu wybrzmiewała ulga.

— Czy ona…

— Powiedziała tylko… — przerwał mu Mojsze. — Powiedziała, że wreszcie może widzieć wszystko.

Resztę święta świateł spędził w izbie w domu starego nauczyciela. Ciężko chorował, sam nie wiedział czy z żalu i zgryzoty, czy raczej z powodu tego, co widział. Gospodyni była mu życzliwa, jednak trzymała wobec niego dystans. Dzieci cadyka zaś omijały jego pokój. Gdy któreś przypadkiem zapędziło się w tę stronę, milkło, a wszelka radość znikała od razu. Nawet pan domu, światły wszak człowiek, zachowywał się niezbyt poufale. Nikt nigdy Wacława nie obraził, nie starał mu się uprzykrzyć rekonwalescencji, ale we wszystkich twarzach Wacław widział niepokój, jakby sama jego obecność stanowiła jakieś zagrożenie. Zastanawiał się, czy to, co się stało, to przez niego? Czy to on ściągnął gniew boży?

Gdy wreszcie wydobrzał, sprzedał dom i przeprowadził się do innej dzielnicy, gdzie nie mieszkali Żydzi. Mimo to wciąż wyprawiał się do klojzy. Nie po to jednak, aby się modlić. Stracił ochotę do modłów, do ofiar, do obrzędów. Nie dbał już nawet o to, czy jego jedzenie jest koszerne, i łączył potrawy tak, jak żaden dobry Żyd nie powinien. Jedyne, czego pragnął, to zrozumieć, czemu to wszystko go spotkało.

Odwiedził w końcu cadyka. Ten przyjął go miło, lecz pod maską uśmiechu Sarment zauważył nieufność. Nie obchodziło go to. Niewiele go już zajmowało.

— Mistrzu — rzekł. — Mistrzu, czy to możliwe, że moją żonę opętał zły duch?

Starzec naprężył się w fotelu i długo milczał. Wreszcie wstał i z biblioteczki za plecami wyjął kilka grubych ksiąg.

— Bóg jest wszystkim, zawiera w sobie świat — wyjaśnił. — Nic nie dzieje się bez Jego spojrzenia. Od Niego pochodzi tak dobro, jak i zło.

— Co więc z Pismem? Czy ono mówi nieprawdę, gdy wspomina o diabłach?

— Mój drogi, Pismo nigdy nie kłamie, różnie jednak można je interpretować. Księgi nie wzmiankują wielu przypadków działania złych duchów. Zwykle to od ludzi pochodzi cały grzech, a z niego rodzi się zło.

— Co więc Bóg na to? Czy jest zły, skoro swoim dzieciom pozwala wybierać zło?

— Czasem jest tak, że nie wiemy, co jest złem, a co dobrem, póki coś się nie wyjaśni. Twoja własna historia… Lubię ją porównywać z dziejami Hioba. On też był wystawiony na zło, ale się nie uląkł. Dotykało go z każdej strony, lecz nigdy nie wpełzło do środka. Nie zrozumiemy bożej miłości ani boskiego planu. Rozum człowieka jest na tyle potężny, by zadać wszystkie ważne pytania, ale zarazem na tyle słaby, by na żadne z nich nie odnaleźć odpowiedzi. Trzeba ufać. Trzeba być prawym i sprawiedliwym. Bądź wiernym.

— Byłem taki. I taka była Rachela. Niech Bóg mi ją zwróci, tak jak Hiobowi oddał wszystko, co ten stracił.

— Nie trać wiary, a zapłatę dostaniesz stokrotną, mój drogi.

— Czemu ona? Czemu tak? Za co? Czym się stała?

Cadyk przesunął księgi po biurku.

— To dla ciebie.

— Co to?

— Znasz podania o istotach z gliny, ulepionych na ludzkie podobieństwo? Tu masz wszystko. Nie wiem, czy będzie to pomocne, ale być może odnajdziesz w tym jakąś prawdę. Bądź nowe, właściwe pytanie.

Od tamtej pory minęło sporo lat. Wystarczająco dużo, by Sarment upewnił się co do słuszności swoich pytań. I niewiele już brakowało, aby poznał na nie odpowiedzi. To jednak nie dzisiaj. Tego wieczoru siedział w fotelu, czekając i słuchając nawoływań pacjentów szpitala dla obłąkanych w Kortau. Trwał tak, aż zmorzył go sen, w którym jeszcze raz, na nowo, przeżywał tragedię swoją i swojej dawno zmarłej żony.

* * *

W domu gry pachniało dymem fajek i cygar, pieniędzmi, podnieceniem oraz potem. Rozlewano darmowy alkohol. Ludzie grają, bo piją. Piją, by wygrać. Piją, gdy wygrają. Wtedy więcej grają. Gdy wreszcie przegrają, też piją. By grać dalej.

Należną sobie szklankę Sarment chwycił z ulgą. W końcu gdy będzie wszystko uważnie obserwował, zamierza stracić trochę pieniędzy, a przy okazji nieco się zabawić. Iga przysłała umyślnego z samego rana. Na karteczce zapisany był adres wraz z krótką notatką, że właśnie tutaj powinien rozpocząć poszukiwania, gdyż bywają tu wszyscy znaczniejsi kabaliści z miejskiego Towarzystwa Ezoterycznego.

Sarment wiedział, że zaufany człowiek Biedemayera go śledzi – wizyta w domu gry nie powinna jednak budzić podejrzeń. Tym bardziej że właśnie tutaj, dziś, odbyć się miała prezentacja szachowego paromatu jakiegoś osmańskiego wielmoży.

We wszystkich pomieszczeniach ludzie tłoczyli się wśród sprzętów, stołów do gry w ruletkę czy wista, a przecież i samo urządzenie szachowe było potężne, zajmowało sporo miejsca. Wielka maszyna stała na środku największej z sal, a wokół niej przepychali się gapie, starając się znaleźć dogodne miejsce.

To była nie tylko szachownica, lecz cała maszyneria. Pod planszą umieszczono tryby i sprężyny, widoczne dzięki szklanemu blatu, na którym namalowano tylko czarne pola. Jedno krzesło, to przeznaczone dla człowieka, było puste, na drugim, połączonym z resztą maszyny, siedział metalowy ruchomy Turek. Potrafił pochylać się nad stołem, ukazywać coś na wzór grymasów na błyszczącej twarzy, a jego dłonie oczywiście były chwytne, aby mógł przesuwać figury. Za nim tkwił spory silnik, buchający parą i rozgrzewający salę do temperatury, jaka panuje zwykle w saunie. Gracze rozpinali, co mieli na sobie – marynarki, surduty czy płaszcze. Krawaty, muszki wędrowały do kieszeni spodni, a w koszulach podwijano rękawy. Mimo otwartych okien panowała duchota. To jednak nie przeszkadzało ekscytować się wynalazkiem.

— Słyszałem, że on jeszcze nigdy nie przegrał! — mówił jeden, mocno podpity już mężczyzna.

— Jak w ogóle „to” nazywać „on”? Przecież to paromat! Tylko że tak to zrobili, żeby wyglądał jak człowiek — ripostował drugi, patrząc na urządzenie z rozbawieniem, ale i z lekkim przestrachem.

— Ja się zastanawiam, jak on gra? Na jakiej zasadzie? — pytał kolejny.

— Jakiś opalony gagatek wyjaśniał wcześniej, że analiza ruchów odbywa się w maszynie liczącej, tam za tym „Turkiem”.

— Ba! Ja wiem, że szachy to kalkulacja i nic więcej, prawie matematyka, no ale wyobraźnię przecież też trzeba mieć. To ma pewnie zaledwie parę zapisanych schematów. Co się stanie, kiedy partia nie będzie przebiegać według nich?

— No, to jest pytanie!

— Popatrzcie, tam są miejsca na karty perforowane.

— To też było wyjaśniane. Jak on to nazwał…? Pamięć zewnętrzna? Po pierwszym ruchu białych należy włożyć odpowiednią miedzianą kartę do odpowiedniej kieszeni, by maszyna miała pojęcie, z czym się mierzy.

— Czy to nie oszustwo? To przecież nie paromat będzie grał, lecz człowiek przeciw ruchom napisanym na perforowanej karcie przez człowieka. No to czym to się ma różnić od zwyczajnej partii? Że popatrzymy sobie, jak to macha żelastwem i pufa parą? Panowie…

— Coś w tym jest, no ale zobaczymy. Ten opalony mówił, że karty zawierają tylko początkowy repertuar otwarć.

— Tak czy siak, to oszustwo.

— Nie przesądzajmy przed rozgrywką!

Sarment przysłuchiwał się tym rozmowom, popijając ze szklaneczki i czuł, że po raz pierwszy od wielu dni zaczyna się rozluźniać. Tak go to pochłonęło, że zapomniał, po co właściwie tu przyszedł. Do rozpoczęcia meczu było jeszcze trochę czasu, więc postanowił się rozejrzeć po przybytku. A nuż czegoś się dowie.

Wystrój wnętrza nie należał do szykownych, lecz nie przeszkadzało to wpływowym personom, stałym bywalcom lokalu. Bogaci Prusacy – lekarze w binoklach, naukowcy we frakach skrojonych z matematyczną wręcz precyzją, czy nieco bardziej frywolni, tak w stroju, jak i zachowaniu, dobrze zapowiadający się artyści. Większość stanowili mężczyźni, ale było także kilka kobiet w eleganckich, choć nieco przesadnie, a zarazem kuriozalnie purytańskich sukniach, jeśli wziąć pod uwagę to, gdzie się znalazły. Ludzie pachnący pieniędzmi, obwieszeni kosztownościami, czasem odrobinę ekscentryczni.

To zdziwiło Wacława. Spodziewał się zgoła innego towarzystwa. Przede wszystkim utracjuszy, przegrywających ostatnią markę. Wyobrażał sobie awanturujące się żony pijaków, próbujące na siłę, krzykiem i płaczem wyciągać mężów z objęć zgubnego hazardu. Oczyma duszy widział strachliwą fascynację podrostków, tych z pierwszym nieśmiałym wąsem oraz szpetnymi krostami. I jeszcze zbirów, łachudrów pierwszej wody, z pasami ciężkimi od noży, tylko czyhających na okazję. Tak bowiem wyglądało jedyne kasyno, które kiedyś z ciekawości odwiedził, jeszcze w Polsce. Pachniało ono zupełnie inaczej niż to – zuchwalstwem, zazdrością i desperacją, tak właściwą mieszkańcom Korony.

Nie potrafił się zdecydować, która wizja była gorsza. Wiedział jedno – stylowa dekadencja, trzymana na wodzy przez udawaną wstrzemięźliwość, jaka, zdawałoby się, bawiła tu wszystkich, jego przerażała. To był dom prawdziwego fałszu ubranego w piękne szaty, upudrowanego, wypachnionego. Sarment wolał już chyba bezczelną dosadność. Lepiej potrafił ją odczytywać.

Jeszcze dwie rzeczy budziły jego zaciekawienie. W przybytku było wiele okien: wysokich, wąskich, wręcz prowokujących do wyglądania przezeń. Nikt jednak nie patrzył na zatłoczone Stare Miasto, ignorowano tłoczących się na zewnątrz ludzi, jakby prawdziwy świat nie budził nawet krzty zainteresowania. Oni byli tutaj, podczas gdy tam gdzieś działa się wojna, nadchodząca już w wieściach przekazywanych sobie ustami zwykłych ludzi. Słowa na ulicy brzmiały jak wystrzały, krzyki jak kanonady dział, a płacz niemowlęcia łatwo można było pomylić z żałosnym skomleniem umierających. To właśnie była druga rzecz, jaką Sarment zanotował. Nikt w domu gry nie przejmował się konfliktem ze Wschodniobałtami. Nikogo to nie obeszło.

— Mojżeszowy? — usłyszał Wacław zza pleców.

Odwrócił się. Zobaczył przed sobą wielką dumę i puste kieszenie. Oto prawdziwy hazardzista. Jedyne, na co go stać, to popijanie trunku z pustawej już szklaneczki oraz przypatrywanie się innym, którym poszczęściło się lepiej. Lub też tym, którzy mają więcej rozumu, by nie stracić wszystkiego w ruletkę.

Sarment pokiwał głową.

— Jak pan się domyślił? Czy może się znamy? — spytał.

— Spod marynarki wystaje panu mały tałes.

Kabalista spojrzał w dół – kilka frędzelków powiewało wokół pasa.

— Pan wybaczy, lepiej to schowam — odparł. Nie wiedział, dlaczego po tylu latach wciąż go nosi. Przyzwyczajenie?

— Nie sądzę, aby pana obecność mogła kogoś tu zdziwić. Gdzie szukać Żyda, jak nie przy pieniądzach?

Wacław uśmiechnął się sztucznie, widząc w oczach rozmówcy niewinne rozbawienie. Mężczyzna nie kpił z niego. Po prostu potrzebował rozmowy. Jeden rzut oka na salę wystarczył, aby zrozumieć, że utracjusz nie cieszy się tu zbytnim poważaniem. Inni zerkali na niego spode łba, pogardliwie.

— Ale dlaczego nie nosi pan jarmułki? — zdziwił się rozmówca. — Przecież tałes pan ma.

— Nie noszę… Nie wiem — odparł kabalista zgodnie z prawdą.

— Pan nie stąd, prawda?

— Aż tak widać?

— Tutaj każdy nowy rzuca się w oczy. Bo cały czas to samo towarzystwo. Nie widzi pan, jak nas taksują?

Sarment grzecznie przytaknął. Bawił go ten człowiek. Zapewne gdyby szczęście mu dopisywało, nawet nie zwróciłby na Wacława uwagi. Brak funduszy rozwiązał mu jednak język.

— Ma pan śmieszny akcent. Taki śpiewny.

— Ojciec był Polakiem.

— Ach, Żyd z Korony. I jak się podoba miasto?

— Pełne cudowności.

Mężczyzna zmarszczył nos z niesmakiem:

— Mnie się raczej wydaje bezbrzeżnie nudne…

Jęk zawodu przetoczył się przez salę. Jakaś nieciekawa blondynka właśnie przegrała wszystkie pieniądze w oczko. W jednej chwili ludzie rozeszli się od stołu, tracąc resztki zainteresowania.

— Nie wiedziałem, że możecie pić. — Gadatliwy nieznajomy wskazał na szklankę.

— Cóż… A wydawać by się mogło, że ma pan sporą wiedzę o naszych zwyczajach. Nie każdy wie, jak nazywa się żydowska szata modlitewna. — Sarment niedbale wzruszył ramionami.

— Było tu kiedyś kilku mojżeszowych. Mieszkali w górę od Wysokiej Bramy. To moja okolica. Zatem… Wychylimy?

— Lechaim! — Sarment wzniósł toast.

— Pan na pojedynek? — Mężczyzna wypił zawartość swojego kieliszka. Wzrokiem poszukiwał już kolejnego, bezpańskiego, choćby w połowie pełnego.

— Owszem.

— Ciekawa maszyneria, nieprawdaż? Technika idzie do przodu w zatrważającym tempie. Mój dziadek był gospodarzem tu niedaleko, nieopodal Allenstein. Zawsze mnie to dziwiło, bo ziemia tu raczej niezbyt urodzajna. Dzień w dzień jednak zrywał się rankiem, by doglądać swojego dobytku. I dorobił się czegoś. A pracował prostymi narzędziami, dziś niewielu chce się w ogóle brudzić ręce. Takie mają urządzenia.

— Tylko czy sukcesy mają podobne do pańskiego dziadka? Czas nie idzie do tyłu, drogi panie. Nasz „szachista” zaś rzeczywiście robi wrażenie.

— A mógłby. — Westchnął z prawdziwym żalem. — Pan wybaczy, ale widzę okazję, a w tym miejscu należy za nią niezwłocznie podążać.

— Jak wszędzie, jak wszędzie. — Tamten jednak już nie słuchał, oddalił się w stronę młodego chłopaczka, który roznosił drinki.

Sarment uśmiechnął się. Też wykorzystał swoją szansę. Chwila niezobowiązującej rozmowy była dobrą okazją do bezkarnego rozglądania się. Mógł wyłowić znajome twarze.

Znalazł kilku uczestników swojego wykładu, ale najbardziej ucieszył go człowiek schowany za fajkowym dymem, którego widział kilka dni temu na brzegu rzeki w towarzystwie tej dziwnej kobiety.

Zaczepił przechodzącego kelnera.

— Przepraszam, czy wolno mi spytać, kim jest ten człowiek?

— To Herr Manlich. Gottfried Manlich. Nasz stały bywalec.

— Dziękuję.

Kabalista zanotował nazwisko w pamięci. Potem zwiedził jeszcze kilka pokoi, ale nic nie zwróciło jego uwagi. Wreszcie zabrzmiał dzwonek.

— Panie i panowie, zapraszamy na rozgrywki szachowe! — zapowiedział służący.

W dusznej izbie zrobiło się jeszcze bardziej duszno. Sarment musiał rozpychać się łokciami, aby uzyskać mało wygodną, ale za to zapewniającą dobry widok pozycję. Na swoim miejscu czekał już Adolf Anderssen. Siedział, jak przystało na kogoś, kto nie ma już nic do stracenia ani tym bardziej do zyskania. Podkrążone oczy, niegdyś tak czujne, jak w meczu ze Steinitzem, leniwie badały oblicze sztucznego szachisty siedzącego po drugiej stronie stołu. Ten wzrok kiedyś wypalał dziury w przeciwniku, wywoływał strach. Dziś nie mógłby rozpalić nawet zapałki.

Anderssen najlepsze lata miał już dawno za sobą, był tutaj jedynie dla pieniędzy. Jego sława dalej przyciągała widzów spragnionych wrażeń, liczących na niestereotypowe posunięcia, z jakich słynął. Sarment żachnął się, uświadamiając sobie, że niegdysiejszy mistrz został zredukowany do roli zachęty do stawiania zakładów.

Wyjął więc z kieszeni zwitek banknotów i ku zdziwieniu obecnych, postawił je na paromat.

Gra się rozpoczęła. Białe zaczęły standardowo, od królewskiego piona. Sztuczny szachista buchnął parą, gdy śniady chłopiec w tureckim stroju narodowym wrzucił do kieszeni kartę perforowaną. Potem ze skrzypieniem podniósł sztuczną dłoń, chwycił czarny pion i wykonał ruch. Trwało to długo, a towarzyszył temu pomruk fascynacji zgromadzonych. Anderssen zdawał się nie podzielać zachwytu. Ze znużoną irytacją patrzył na ruchy machiny i gdy tylko pion opadł na swoje miejsce, natychmiast zagrał figurę.

Wyglądał na zniecierpliwionego i rozkojarzonego, ale szybko osiągnął znaczną przewagę, poświęcając pion dla szybszego rozwoju figur. Sarment musiał przyznać, że w starym umyśle mieszkała jeszcze fantazja. Bądź rutyna – w końcu doświadczenie miał Niemiec ogromne i niejeden raz zdarzało mu się widzieć podobne pozycje. Najdziwniejsze było, że to Anderssen grał jak maszyna, podczas gdy maszyna szukała posunięć godnych Anderssena, próbując stworzyć chaos na planszy.

Wkrótce okazało się, że nieskoordynowane próby maszyny to za mało na stetryczałego mistrza, i zawodnicy przeszli do gry końcowej. Oglądający byli zadowoleni. Już nawet nie starali się szeptać, by nie rozpraszać rodaka. Nic nie mogło zmienić wyniku. Paromat jednak nie składał broni i grał do końca, stawiając zadziwiająco silny opór mocnym atakom białych. Tłum szalał ze szczęścia. Tylko Wacław miał ponurą minę.

Wreszcie mat. Koniec rzezi. Do szachisty rzucili się już pierwsi, nieco bardziej podpici widzowie, aby uścisnąć mu rękę.

— To wielkie wydarzenie! Człowiek wygrał z maszyną!

— Niesamowite! Ale jak to możliwe, że ten złom jeszcze nigdy wcześniej nie przegrał? Gra wyjątkowo słabo.

— Może się przestraszył?

W zamieszaniu umknęło, że nagle szachownica zaczęła się przekręcać, a paromat w gorących obłokach powoli układał bierki. Wreszcie ostro syknął, a z kieszeni wyskoczyła wcześniej włożona doń perforowana karta. Śniady chłopaczek chwycił ją i spojrzał ze zdziwieniem. To sprowadziło na salę ciszę.

— Co się stało?

Młodzik powiedział coś w swoim języku do stojącego z tyłu opiekuna, a ten wyjaśnił:

— Nasz mistrz pragnie rewanżu.

Wtem maszyna zagrała swojego królewskiego piona o dwa pola do przodu.

— Ho, ho! Jeszcze mu mało?

Anderssen skrzywił się. Na twarzy miał wypisaną wściekłość. Chciał wziąć już swoją dolę i uciec, wykonał swoją część umowy. Nie mógł jednak tego zrobić. Rzucono mu wyzwanie. W domu gry. A tutaj nikt nie może odmówić.

— Panie i panowie! Ponownie przyjmujemy zakłady! — zaanonsował kamerdyner.

Niemiec wykonał swój ruch. Kilka pierwszych posunięć wyglądało identycznie jak we wcześniejszej partii. Aż do czwartego ruchu białych. Paromat wreszcie pokazał, na co go stać, i zagrał dawno nieużywaną, ale niezwykle spektakularną odmianę obrony dwóch skoczków o wdzięcznej nazwie „atak smażonej wątroby”.

„Atak smażonej wątroby” to, jak uważał Sarment, najpiękniejszy z szachowych debiutów, prowadzący do krwawej kombinacyjnej walki, trzymający czarne w ciągłym napięciu i pod presją. Polega na błyskotliwym poświęceniu skoczka w zamian za piona oraz wyprowadzeniu czarnego króla wprost na środek planszy, gdzie ten nie zazna już spokoju. Anderssen uświadomił to sobie w jednej chwili. Zbladł i cofnął dłoń, już wyciągniętą, by ruszyć się równie szybko, jak w poprzedniej grze. Tym razem jednak należało wszystko przemyśleć, przeanalizować. Jeden błąd w tego typu partii i wszystko stracone. Czarne, zgodnie z nazwą otwarcia, są martwe jak usmażona wątroba.

Kąciki ust sztucznego szachisty uniosły się, tworząc parodię uśmiechu. W sali tymczasem nikt nie podzielał entuzjazmu machiny.

Parę posunięć później, rozegranych w całkowitej ciszy nieprzerywanej nawet dźwiękiem kuli toczącej się w ruletce, Niemiec poddał partię. Wstał powoli od stołu, jakby niedowierzając temu, co się stało. Odwrócił się na pięcie, starając się trzymać głowę wysoko. Wychodził z sali w kłębach pary, której nagle pojawiło się jakby więcej.

Sarment również opuścił dom gry, śmiejąc się na myśl o jutrzejszym tytule w „Allensteiner Zeitung”: „Słaba wątroba Anderssena”, jeśli miałby się bawić w typowanie.

* * *

Pierwsza linia zdobyta

Jak donoszą nasi korespondenci przy oddziałach wojsk zakonnych, pierwsze przyczółki Wschodniobałtów zostały zdobyte! Nocny szturm na pozycje gromad przygranicznego księstewka kijowskiego zakończył się całkowitym powodzeniem. Nasze dzielne wojska zajęły dogodne miejsce wypadowe do dalszych działań. Armie i gromady Wschodniobałtów nie były zbyt liczne ani bitne. Poniesione przez nas straty są niewielkie, ale i tak panuje pełna gotowość w szpitalach polowych.

Jak wnioskują nasi komentatorzy, po dokładnym zwiadzie terenu do dotychczasowych oddziałów zakonnych dołączą kolejne, do tej pory trzymane w odwodzie. Wieść niesie, iż na ich czele mogą stanąć Mistrz Joachim Kloew oraz Mistrz Helmut von Manfred, za operacje specjalne odpowiadać zaś może młody, lecz znakomicie wyszkolony w tego typu działaniach Heinrich von Gerth.

Depesza Zjednoczonej Republiki Francji i Hiszpanii

Do Wielkiego Mistrza Zakonu, jak i do innych przywódców państw Europy została wysłana depesza najwyższych władz francusko-hiszpańskich. W bezczelnych słowach potępia ona rzekomą „napaść” na rozwarstwione i przez to pozbawione odpowiedniej siły obronnej państewka Wschodniobałtów. Francusko-hiszpańscy ministrowie stoją na stanowisku, iż atak uprzedzający nie może być uznawany za wojnę obronną. Jednakowoż nie dostrzegają oni, iż pruskie terytorium było wcześniej wielokrotnie naruszane przez bandy naszych wschodnich sąsiadów. W depeszy znajdują się również oszczerstwa, jakoby Zakon rozpoczął wojnę, by rozszerzyć nie tylko zakres swojego panowania na wschodzie, lecz także by mieczem oraz krwią „nawrócić” na luteranizm Wschodniobałtów, tak jak przed wiekami stało się to z rodowitą pruską społecznością. Zjednoczona Republika Francji i Hiszpanii nie pamięta chyba, iż ludność rodowicie pruska przyjęła chrzest z rąk Zakonu, a potem skoligaciła się z ludnością zakonną. Po częściowym zeświecczeniu Zakonu i powstaniu naszego Państwa nadano starym Prusom narodowość pruską, podczas gdy ludzie związani z Zakonem otrzymali narodowość zakonną. Nasze narody od tyluż więc wieków współpracują ze sobą ku większemu dobru. To umyka uwagi autorów błazeńskiej depeszy. Odpowiednie noty z naszej strony zostały już rozesłane.

Wynalazcy z Nowej Anglii dla Prus Zakonnych

Zza oceanu docierają do nas bardzo życzliwe zapewnienia o oddaniu naszej sprawie. Wicekról Wybrzeża Wschodniego Ameryki Północnej pod protektoratem Króla Anglii wysyła nam serdeczne życzenia. Na słowach się jednak nie kończy. Jeden z wynalazców z Nowej Anglii przesyła nietypową propozycję pomocy. Alexander Graham Bell, bo tak imć wynalazca się nazywa, od kilku lat obywatel nowoangielskiej kolonii za oceanem, pragnie wspomóc naszą armię swoim najnowszym dziełem, które nazywa telefonem. Jest to eksperymentalne urządzenie przesyłające głos na odległość za pomocą drutu. Pomimo szczytnych intencji trudno jednak wskazać, w czym lepsze jest to dzieło od telegrafu, który od lat spełnia dobrze swoją funkcję w komunikacji. Nigdy jednak nie wiadomo. W końcu ostatnimi dniami okazało się, że rewolucyjny paromat szachowy, bądź co bądź również wynalazek, potrafi wygrać z szachowym arcymistrzem. Przyszłość niechybnie należeć będzie do ludzi nauki.

Gwiezdne wróżby Hendrietty

Na tydzień przyszły równoległość Księżyca z Jowiszem zwiastuje dobrobyt w sprawach finansowych, jednakże też niepokój na sercowym polu. To dobry okres na inwestycje, należy się za to pohamować od poważnych decyzji prywatnych. Umiarkowanie na zdrowie wpływa zestawienie w jednej linii Marsa z Neptunem oraz Uranem.

Opary według Hansa Groblera (powieść w odcinkach) – część 103

Patrzyła w jego zdziwione oblicze, zastanawiając się, czemu nie zorientował się wcześniej. Musiał czuć niepokój, nie był głupi. Po prostu zbagatelizował go, odsunął, licząc na szybki zarobek. Domyślał się, ale nie dopuszczał zwątpienia do głosu. Nie miał jednak pełnego obrazu, nie mógł poskładać go sobie, dysponując zaledwie kilkoma kawałkami.

A przecież jeszcze wczoraj, mój Boże…, pomyślała. Jeszcze wczoraj śmiał się do niej, starając się rozwiać ponurą atmosferę spotkania, na którym powtarzali plan. A teraz leżał bez życia wśród reszty.

– To nie twoja wina – powiedziała do siebie. – Gdybyś wiedział, co czeka nas potem, byłbyś wdzięczny.

Szybko wstała i rzuciła się do ucieczki. Właz już się uchylał, zaraz zauważą zwłoki, zejdą do kanałów, by kontynuować pościg. Do tego czasu musiała być jak najdalej stąd.

Ledwo skręciła na pierwszym rozwidleniu, kiedy w korytarzu rozległ się potworny huk. Upadła, ogłuszona, ale szybko się podniosła, zwalczając osłabienie. Znała już to uczucie. Pamiętała je doskonale. To był granat odłamkowy, siejący w kanałach prawdziwe spustoszenie. Kto stał w zasięgu eksplozji, nie miał żadnych szans na przeżycie, reszta zaś w pobliskich odnogach bezradnie padała na kolana. Zwielokrotniony wybuch rozrywał bębenki, ludzie krwawili z uszu, tracąc orientację. Ale nie ona, ona była na to gotowa.

Biegła dalej, postępując zgodnie z otrzymaną wcześniej instrukcją, starając się zwiększyć dystans. Policmajstrzy musieli przeczekać, aż opadnie pył. Później zejdą i przez parę chwil nie będą wiedzieć, w którą stronę iść. Rozdzielą się więc i któryś trafi wreszcie na jej trop. Na górze tymczasem przygotują kolejne grupy, by rozesłać je w dalsze rejony kanałów. Zrobią to, do czego są przygotowani. To, czego uczono ich od dawna, spodziewając się podobnej sytuacji.

Po kilku minutach zatrzymała się i spojrzała na mapę. Na włazie nad nią powinien znajdować się umówiony znak. Włączyła lampę. Był tam. Więc wyszła. Wyszła z powrotem na powierzchnię. Nad miastem na dobre zapadł już zmrok. Latarnie paliły się, lecz ich światło nie rozjaśniało niczego.

Schowała pakunek pod połę płaszcza, który zdarła z ciała jednego ze złodziei. Z zadowoleniem zanotowała, że opary rozrzedziły się i nieliczni o tej porze spacerowicze ściągali maski z głów. Daszek czapki spuściła na twarz, kołnierz zaś powędrował do góry.

Teraz tylko wrócić tam, skąd przyszła.

Do świątyni, z której ukradła dziś kryształy.

W następnym odcinku groźne spotkanie!

* * *

Umyślny pojawił się znikąd, niczym kuglarz, jeden z tych, jak Sarment sądził, zbyt szumnie zwanych prestidigitatorami. W jednej chwili w obserwowanym przez kabalistę miejscu padał deszcz, w drugiej zaś krople połączyły się w magiczny sposób i uformowały chłopca. Młodzieniec osłaniał się parasolem, a mimo to przemókł do cna. Stał prosto niczym słup telegraficzny, a jego usta to otwierały się, to zamykały – wszystkiemu zaś towarzyszył niepewny, jękliwy odgłos.

— Zgubiłeś się? — zagaił, wlepiając badawcze spojrzenie w dziecko. Potem rozejrzał się za progiem domu, chcąc sprawdzić, czy w pobliżu nie ma nikogo innego. Zasłona deszczu była jednak zbyt gęsta i nie dostrzegł niczego poza szaroniebieskim wachlarzem kropel falujących na wietrze.

Chłopiec znowu otworzył usta i jęknął, po czym wcisnął Sarmentowi w dłoń mokry, lepki zwitek. Następnie zniknął tak samo niespodziewanie, jak się pojawił.

„Jutro. Po zmroku. Znajdziesz mnie w Kortau”, głosiła wiadomość spisana tanim atramentem.

Więc jutro, pomyślał kabalista, wystawiając papier na deszcz, by zmył doszczętnie i tak ledwie czytelne litery. Nie zamknął drzwi. Stał tak, ciesząc się rześkością chłodnej ulewy. Pierwszy raz od dawna nie doskwierała mu alergia. Mógł odetchnąć pełną piersią bez ryzyka wzniecenia szaleńczego napadu kaszlu.

Osłaniając się parasolem, wyszedł w deszcz, by skorzystać z ostatnich spokojnych chwil przed szaleństwem, do którego zbliżał się od bardzo, bardzo dawna.

* * *

Następnego dnia kluczył po mieście, licząc na to, że uda mu się zgubić ogon. Jeżeli oczywiście ktoś go śledził – Wacław tego nie wiedział, wolał jednak nie ryzykować. Celowo więc zahaczał o każdy przybytek, w którym mógł strawić trochę czasu. Przy okazji przyglądał się życiu Allenstein. Podsłuchiwał nerwowe rozmowy, wpatrywał się w zatroskane oblicza matek, które właśnie zwierzały się sąsiadkom oraz przyjaciółkom, że oto ich chłopcy dostali wezwanie pod broń. Zdziwiło go to, sądził, że Zakon jest samowystarczalny, że ma dość ludzi, by wysłać ich w bój. Okazało się jednak, że przynajmniej niektóre oddziały formowano z cywili.

Po starówce przechadzało się więcej patroli niż zwykle. Bracia zakonni przemierzali wyboiste uliczki, zamiatając bruk mundurami-habitami. Wypolerowane rękojeści broni palnej groźnie połyskiwały. W „Gazecie Olsztyńskiej”, w której próżno by szukać relacji z niedawnego szachowego meczu pomiędzy paromatem a Anderssenem, gruchnęła wiadomość o możliwym zamachu bombowym planowanym przez mniejszości bałtyckie wespół ze wschodniosłowiańskimi. Według gazety akt ten miał się odbyć gdzieś w ważnym punkcie miasta. Sarment zdążył się już jako tako rozeznać w lokalnej polityce, by przymknąć oko na działalność polskiego szmatławca. Wydawała go rodzina Gotowców, dawni uciekinierzy z Korony. Ciążyły na nich oskarżenia o oszustwa finansowe. Prusacy też zdążyli się na nich poznać. Nikt nie traktował poważnie tych szemranych wiadomości, spisanych tylko po to, by zwiększyć sprzedaż. Należało jednak zadbać o dotrzymanie wszelkich środków ostrożności. Nawet jeśli wieści były fałszywe, ktoś szalony mógł dopomóc im się ziścić.

Sarment przysiadł na jednaj z ławeczek przy zegarze słonecznym ulokowanym na południowej ścianie budynku biblioteki – w samym środku miasta. Wyjął z kieszeni fajkę i kapciuch. Rzadko palił, ale czasami się zdarzało. I tak nie miał nic innego do roboty. Do zmierzchu zostało jeszcze parę godzin. Nabił więc wrzoścówkę aromatycznym tytoniem, sprowadzanym dla niego specjalnie z bałkańskich i greckich straganów, a potem pomyślał o przenośnym zestawie szachowym. Rozłożył go obok, by z pamięci odtworzyć ostatnio oglądane partie.

— Guten Tag, najdroższy panie!

Stał przed nim von Gerth otoczony wianuszkiem młodych ludzi. Policmajster był uśmiechnięty i ktoś inny mógłby pomyśleć, że jest zadowolony. Głębokie zmarszczki na twarzy zakonnika skrywały napięcie, w pozornie swobodnych ruchach kabalista wyczytał zaś wykalkulowane aktorstwo, nieszczerość cudnie udającą naturalność. Urodzony śledczy musi wszak być po trosze aktorem.

— Pan pozwoli, to moja świta — dodał von Gerth. — Moi dwaj synowie. Oto Heinrich, starszy, tutaj zaś mamy Karla oraz Inge. Czyli młodszy z synów oraz jego towarzyszka.

Gerhard von Gerth wskazał odpowiednio młodzieńca, którego lico chyba nigdy nie widziało brzytwy, potem drugiego o twarzy tak nienaturalnie gładkiej, jakby ten znowuż brzytwę widywał aż za często. Skinął na młódkę, której z oczu patrzyła ciekawość.

— To jest pan Wacław Sarment. — Starzec przedstawił kabalistę. — Gości w naszym mieście z wykładami na temat opanowanej przezeń sztuki.

— A cóż to za sztuka? — zaszczebiotała dziewczyna.

— Mistyka żydowska, panienko — odparł kabalista. — Zajmuję się badaniem magii mogącej ożywić martwe przedmioty, czy też tworzywa, aby być dokładnym.

Usta Inge otworzyły się w szczerym zdumieniu.

— To prawdziwy ekspert w tej dziedzinie — potwierdził Mistrz Policji.

— Czy nie mieliśmy w Zakonie kogoś o podobnej profesji? — odezwał się Heinrich. Brzmiał nazbyt gorzko jak na swój wiek. Niczym ktoś w najmłodszych latach odarty ze wszelkich złudzeń.

— Paul Hodmann, poznałeś go. Zaginął kilka dni temu.

— Och! — Dziewczyna ponownie otworzyła usta, zdziwiona.

— Też go widywałaś, najdroższa. Bywał na zamku kapituły warmińskiej — wyjaśnił Karl.

Jedno spojrzenie na braci, unikających swojego wzroku, wystarczyło kabaliście, by wiedzieć, że ta dwójka się nie znosi. Nieznacznie tylko skrywany grymas niesmaku na twarzy Heinricha, gdy młodszy brat mówił, świadczył o głębokiej niechęci. Znowuż teatralny uśmieszek Karla pokazywał, jak gardzi on Heinrichem. Obaj o tym wiedzieli, udawali przed ojcem, ale nie przed sobą.

— Przeszkodziliśmy panu w grze? — grzecznie spytał młodszy syn von Gertha.

— Ależ nie. Trudno jest grać samemu ze sobą. Po prostu przypominam sobie kilka wariantów i mocuję się z pamięcią.

— I kto wygrywa? — rzuciła wesoło Inge.

— Zapasy czy partię? — Sarment odparł pytaniem na pytanie.

Policzki młodej damy oblały się krwistoczerwonym rumieńcem, a w oczach tliły się płomyki zainteresowania.

— Jakieś ślady? — drążył Heinrich.

Mistrz policji odchrząknął i powiedział:

— Dzieci drogie, przejdźcie się nad rzeczkę, za parę chwil do was dołączę.

Grupka posłusznie oddaliła się, von Gerth zaś przysiadł obok Wacława.

— Też kiedyś grałem w szachy — rzekł. — Byłem nawet niezły. Wie pan, żaden Steinitz, ale wśród amatorów nie było na mnie mocnych. Potrafiłem też zaleźć za skórę niejednemu słabszemu profesjonaliście. Miałem bardzo dobre otwarcia, ale bywało, że gubiłem się w grze środkowej. Nigdy nie składałem jednak broni i grałem do mata. Aż wreszcie przestałem, kiedy w absolutnie wygranych trzech partiach z rzędu zabrakło mi wyobraźni, by doprowadzić rzecz do końca. Miażdżące przewagi gubiły się w kilku ruchach. Nie potrafiłem znaleźć recepty. To naprawdę żenujące, taka szachowa ślepota.

Kabalista zmarszczył czoło.

— Niech pan sobie wyobrazi taką sytuację…

Wziął bierki i rozstawił je na szachownicy.

— Rzecz jest banalnie prosta. Jak pan widzi, biały król znalazł się w więzieniu, osaczony w kącie. Do mata tylko kilka ruchów. Jest nieuchronny, można go tylko nieco odkładać w czasie. Ale przeciwnik należy do tych upartych, jak ja, więc próbuje do końca. Wreszcie także okrąża mojego króla. To prawdziwe widły. Goniec tuż obok mojego hierarchy, czeka na upadek, ale jeszcze nie teraz, bo za chwilę obroni go hetman przy bocznej linii. Na dodatek ten skoczek tutaj już go kryje. Grozi mi mat w dwóch, jeśli czegoś nie zrobię. Tylko co? Jak pan sądzi?

— Ma pan inicjatywę, można szachować, w razie czego poświęcając jedną z wież.

— O tym samym pomyślałem. I tak też zrobiłem.

Prusak wykonał kilka posunięć, nieustannie szachując białego króla. W końcu jednak stało się jasne, że król w ciągu kolejnych ruchów znajdzie jednak bezpieczne schronienie tuż przy samych czarnych pionach.

— Widzi pan, brawurowy upadek.

— Rzeczywiście…

— A teraz, co należało zrobić. — I starzec na nowo ustawia figury na swoich miejscach kompozycji, po czym bierze wrogiego konia hetmanem.

— Więc teraz biały hetman o, tuż na boczną linię. No i mat w jednym.

— Nie widzi pan?

— Czego?

Von Gerth przesuwa pion o jedno pole, otwierając swojemu hetmanowi drogę do zablokowania ataku.

— W przypadku szachu idzie hetman za hetmana, a król zgarnia gońca. Reszta jest tylko powolnym zbieraniem owoców z bogato rozgałęzionego drzewa — wyjaśnia.

Sarment otworzył usta ze zdziwienia.

— Ale czemu Mistrz mi o tym mówi?

— Bo któregoś dnia podobna sytuacja może się powtórzyć w pańskim przypadku. Mamy świadka, który potwierdza, że znał pan Paula Hodmanna. Coś mi podpowiada, że dowiem się więcej, a wtedy pana ustawienie rozsypie się gdzieś pośrodku, jak to tutaj. Końcówki, proszę pana, wtedy w ogóle nie będzie.

— Nie wiem, o czym mowa…

— Frak leży dobrze dopiero w trzecim pokoleniu, Herr Sarment. Na pana nie pasuje, choć bardzo by pan chciał, aby było inaczej.

Staruszek wstał, poprawił mundur-habit i przesadnie uprzejmym tonem oznajmił:

— Teraz najmocniej przepraszam, muszę wrócić do mojej świty. Miłego dnia życzę.

Nagły powiew wiatru zrzucił kilka figur z przenośnej deski. Zostawił tylko białego hetmana i czarnego króla.

* * *

Słońce kroczyło w dół ulicy wraz z Sarmentem. Kabalista wyobrażał sobie, że zaraz i on dojdzie do tej magicznej linii horyzontu, by zapaść się pod ziemię, a następnie narodzić dnia następnego. Jednak żaden z kroków nie przybliżał go do tego, a Wacław, pełen ponurych myśli, wyczytywał w tym metaforę swoich własnych dążeń. Nie było bowiem chwili, w której Żyd nie powtarzałby sobie, jak niedaleko jest celu, a przecież czuł, że zmierzając doń, nie zdoła go osiągnąć.

Te myśli nachodziły go coraz częściej. Osaczały i nie pozwalały się skupić. Szedł dalej, ze słońcem u boku. W jego promieniach widział to, czego pragnął, ale drogowskazy światła stopniowo gasły, szarzały.

Kim był ów świadek, o którym mówił stary von Gerth? Czy zakonnik blefował? Liczył, że może zasiać ziarna zwątpienia wszędzie, gdzie podpowiada mu intuicja, a w końcu któreś zakiełkuje? Ktoś straci cierpliwość? Komuś rozwiąże się język? Ktoś popełni błąd? Mógł na ślepo rzucać oskarżenia, myśląc, że prędzej czy później trafi na właściwy trop.

— I trafił — mruknął Wacław sam do siebie. — Trafił, pies.

Do swojej kamienicy doszedł już nie niepokojony. Przez korony wielkich, rozłożystych drzew spojrzał na ostatnie żałosne promienie słońca, a potem obserwował świetlistą łunę nad horyzontem. Wreszcie nacisnął klamkę drzwi wejściowych i udał się do pokoju przeczekać.

Nie chciał wychodzić w mrok. Bał się, że ktoś go obserwuje. Że każdy jego ruch rejestrują złe oczy, a żaden czyn nie umknie wrogiej uwagi. Musiał jednak iść do Kortau, ktoś tam na niego czekał. Tam w mroku, wśród murów szpitala, były odpowiedzi, które powinien poznać.

Wpatrywał się nerwowo w gęstniejący mrok, aż zapadła całkowita ciemność, a z oleistej czarnej nocy zaczęły się wyłaniać kształty drzew i pobliskich budynków. Minęła godzina lub dwie i decyzja zapadła nieświadomie. Budziła się w nim, odkrywała leniwie, wygrzebywała z wątpliwości.

Aż wyszedł.

„Znajdziesz mnie w Kortau”, napisano w notce. Tylko tyle, nic więcej. Żadnych szczegółów. Ani godziny, ani dokładnego miejsca. Sarment więc szedł po prostu w stronę szpitala, najpierw okrążył go, by potem nieśmiało przejść przez niezamkniętą bramę.

Znalazł się wśród budynków z czerwonej cegły. Zdziwiło go, że nikt nie pilnuje terenu. Zza okien dochodziło światło lamp naftowych, nie było jednak nikogo, kto miałby na oku wejście do szpitala.

Kilka brukowanych ścieżek prowadziło w głąb zakładu, ku jezioru. Wacław dał się poprowadzić nad zmąconą silnym wiatrem wodę. Twarde, wyboiste podłoże przeszło w piaszczystą, pochylającą się ku wodzie plażę. Mokry grunt zapadał się lekko pod stopami. Sarment nie mógł się pozbyć wrażenia, że stąpa po glinie.

I wtedy usłyszał krzyki.

Są różne krzyki: głośne i ciche, piękne lub straszne. Krzyki radosne bądź smutne, krzyki rozpaczy oraz żałości, a także po prostu żałosne. Krzyki pachnące przyjemnością czy smutkiem. Pełne furii, a zarazem bezsilne. Krzyki, jakie ludzie wznoszą wśród innych, ale też krzyki samotne. Długie, przeciągłe. Krótkie, urwane. Krzyki serca i sumienia. Krzyk matki wołającej syna; żony wzywającej męża; krzyki dwojga ludzi, którzy mylą miłość z nienawiścią bądź nienawiść z miłością. Ostatnie i pierwsze.

Są krzyki same dla siebie.

Są krzyki bez znaczenia.

To zaś były krzyki wściekłości.

Ruszył w tę stronę. Dobiegały, przytłumione, spomiędzy drzew na granicy jeziora i puszczy. Nie sposób było odróżnić słów. Sarment zszedł z ubitych ścieżek. Minął mały kanał rzeczny z parostatkiem zacumowanym w niewielkim porcie. Kilka łódek uderzało o brzeg – w bale drewnianej zabudowy. Wacławowi przez chwilę wydawało się, że spod falującej wody wyłoni się blada ręka Paula Hodmanna. Chwyci go za nogawkę i pociągnie za sobą w zimne głębie.

Las był ciemny. Warmińska puszcza, gęstsza niż noc i równie niebezpieczna. Zakon wyrżnął rdzennych mieszkańców tej ziemi, wykarczował lwią część lasów, postawił warownie, które oparły się niszczycielskiej sile agresywnych sąsiadów, ale nie zdołał sięgnąć wszędzie. Zbrojna dłoń wojowników Boga nie zabiła wszystkiego. Co roku w głuszach ginęli ludzie – błądzili i wpadali w sidła drapieżników lub potworów, jak mawiał zabobonny gmin. Sarment nie wierzył w te opowieści, nie wiedział już, czy wierzy w cokolwiek, ale teraz przypomniały mu się matczyne legendy pełne dybuków o licach czarnych niczym smoła i szponach długich jak noże skrytobójców.

Strach, o dziwo, napędzał go. Szedł coraz szybciej, nie zważając na potknięcia, zadrapania czy hałas. Zatrzymywał się tylko co kilka kroków, by lepiej zlokalizować, skąd dochodzą wrzaski. Rozróżniał już dwa głosy – pełne wyrzutów, ociekające nienawiścią. Czy czekali na niego? Czy to ktoś inny? Nie wiedział.

Księżyc wyłaniający się zza chmur rozjaśnił gęstwinę. Kabalista wypatrzył wąską ścieżkę, która prowadziła na skraj niewielkiej polany. Był blisko. Bardzo blisko.

Wreszcie ich ujrzał. Heinrich i Karl von Gerthowie – ubrani odświętnie, stojący naprzeciw siebie, wymachujący w gniewie rękoma.

— Ona cię zdradza! — krzyczał starszy z braci. — To nie partia dla ciebie!

— Mówisz tak, bo sam byś ją chciał, ale niedoczekanie! Jest moja!

— Ty głupcze! Nic do niej nie mam!

— Pamiętam te twoje spojrzenia, te gesty! Od początku wpadła ci w oko, przyznaj się! Ale nie miałeś dość śmiałości, a teraz jesteś wściekły, że twój młodszy braciszek okazał się lepszy od ciebie!

— A w czym niby?!

— Mnie ojciec uwielbia, ciebie wysyła na wojnę. I to jeszcze w jakim batalionie! Cóż za honor, Mistrzu von Gerth, prowadzić takie ścierwa na Moskwę, podczas gdy tutaj inni będą szczęśliwi. Mnie czeka spokojne życie, a ciebie tam co? Gardła podrzynać będziesz. Do tego tylko się nadajesz.

— Ona cię zdradza! Musiałem cię ostrzec, zanim wyjadę. Zrobisz, co uważasz.

— Zazdrościsz mi, ty oszczerczy psie! Nożowniku. Myślisz, że nie wiem, czego was tam uczą za murami kapituły? Na pewno nie modlitw.

— Wykorzystuje cię do pomnożenia majątku. To sprytna dziewka. Jak możesz tego nie widzieć?!

— Przestań! To za niskie nawet dla ciebie!

— Dobrze, więc powiem. Zmuszasz mnie. Nie wiem, gdzie zgubiłeś oczy, ty rozpieszczony idioto! Ona była ze mną, zanim wlazła ci do łoża! Gdy dowiedziała się, że jadę na wojnę, od razu zmieniła sobie faworyta!

— Kłamiesz! Kłamiesz! Kłamiesz!!!

Rozjuszony do granic możliwości Karl wpadł na brata i powalił go na ziemię. Zaskoczony Heinrich nie zareagował. Dostał pięścią w twarz. Potem drugi raz. I znowu. Krew, ciemna w półmroku, trysnęła na trawę. A Sarment patrzył, oniemiały.

W jednej chwili furiacki atak młodszego von Gertha urwał się. Z jego piersi wystawała rękojeść noża. Heinrich wyrwał ją i pchnął ponownie. A potem zrzucił truchło brata na ziemię.

I zapanowała prawdziwa ciemność.

* * *

Twarz Gottfrieda Manlicha to pęczniała, to robiła się smukła. W tym tańcu obracała się w nienaturalny sposób i wykrzywiała. Wacław w pierwszej chwili pomyślał, że wciąż śni, a potem, że to jego własne oblicze odbija się w iluzjonistycznych zwierciadłach.

Lustrzane usta otwierały się i zamykały. Mówiły coś, zniekształconym głosem, który przechodził z głębokiego basu do piskliwego altu. Istna kakofonia, jak w bożnicy podczas koncertu chóru pejsatych młodzieńców.

Ktoś podsunął mu jakieś naczynie. Płyn był zimny i gorzki. Nie chciał przejść przez gardło, a gdy w końcu się to udało, natychmiast wracał tą samą drogą, którą przybył. Jakaś ręka zasłaniała mu usta, druga trzymała za włosy. Szarpnął się. Nie pomogło, wierzgnął więc ponownie i wtedy odkrył, że jego dłonie i stopy są przywiązane do krzesła.

Świadomość wracała powoli, świat przestał wirować, kształty znów przybierały swoje naturalne formy, a dźwięki stawały się coraz wyraźniejsze. I głośniejsze.

— Ciszej… — Nie poznał własnego głosu. Wydobywał się z jego gardła, ale był obcy. Lepki i kwaśny. Sylaby ciągnące się bez sensu, litery rozdrabniane, ociekające zmęczeniem.

I ten ból z tyłu głowy – dyrygent fałszującej orkiestry zwanej jego własnym ciałem.

Kiedy wreszcie zdołał skupić wzrok, a słuch odzyskał dawną ostrość, zaatakował go smród. Duszny, wszechogarniający odór niemytego ciała. I ubrań pachnących naftaliną. A także różnego rodzaju mikstur w nieszczelnych flaszkach o rozmaitym kształcie.

Był w laboratorium alchemicznym, a przed nim siedział na krześle Gottfried Manlich i roztrzęsioną ze szczęścia dłonią próbował wkłuć się w żyłę.

— Nienawidzę cię — powiedział, puszczając zębami tasiemkę. Sam jego oddech mógł zabić. — Nienawidzę cię tak, że nawet sobie tego nie wyobrażasz. Ale jest w tym coś czułego, zapewniam. Nienawidzę cię bowiem tak, jak tylko przyjaciel potrafi.

W jego oczach pojawił się błysk morfinowej ulgi, a ręce uspokoiły się. Fala odprężenia spłynęła po całym ciele, czyniąc go najszczęśliwszym człowiekiem pod słońcem.

— Wiesz, jak to jest? Jeśli nie wiesz, to nieszczęsny z ciebie człowiek. Każdy tego powinien zaznać. Przyjacielska nienawiść, przepiękny paradoks. Siła wzmożona dawną miłością, piekielnie drapieżna, nieobliczalna. A jednak pełna wspomnień dobrych chwil. Bo nie wiesz tego, ale my jesteśmy przyjaciółmi. Choć nigdy wcześniej się nie znaliśmy, a to nasza pierwsza rozmowa.

Wacław pomyślał, że też został czymś odurzony – śni narkotyczne wizje, nierealne miraże, jego umysł tłumaczy sobie omamami, w chory sposób, że coś jest nie tak. Zapragnął dotknąć Manlicha, poczuć, jak pod dotykiem postać rozpływa się niczym obłok pary. Chciał rozmazać go na płótnie fałszywej rzeczywistości. A potem obudzić się wreszcie.

Ale mężczyzna mówił dalej:

— Cóż to były za chwile! Przeważnie bolesne, ale jednak ciekawe. Dużo mi dały, choć też zniewoliły. Ale dzięki tobie, twej nieustannej, uporczywej, nachalnej obecności w moich myślach, poznałem, co jest po drugiej stronie. Wiem o tobie wszystko, przyjacielu. Wiem o twojej żonie, wiem o Hodmannie…

— Co…

— Nie przerywaj mi! — ryknął Manlich, unosząc się z krzesła. Pochylił nagle poczerwieniałą twarz ku kabaliście, aż ten poczuł nieznośne ciepło jego oddechu. — Nie waż się! Ja nie chcę z tobą rozmawiać! Tyle lat nie rozmawiałem z tobą i teraz też się obejdzie! Nie chcę rozmawiać! Ja przemawiam, Scheisse! Ja tu przemawiam!

Dyszał wściekle nad głową Wacława. Stopniowo furia schodziła z jego oblicza, ustępując miejsca szczęściu morfinisty. I uldze, którą w końcu zaznał.

— Wiem o tobie, bo widzę cię w swoich wizjach. Każdy twój ruch, każdy gest. I słyszę wszystko. Wiem, że szukałeś mnie w domu gry. Wiem, że widziałeś mnie na brzegu rzeki. I tak wiem, jaką masz umowę z tą polską krętaczką oraz jak Biedemayer z von Gerthem depczą ci po piętach. Widziałem, jak wbijasz ten nóż w ciało Hodmanna. On już nie żył, głupku, a ty dźgałeś dalej. Po co? By zagłuszyć sumienie. Krzyczało tak głośno, musiałeś je zabić wraz z zakonnikiem. Nie oceniam cię. Bóg jeden wie, że jesteśmy tacy sami. Niejako, heh, z jednej gliny…

Mężczyzna wyjął papierośnicę z wewnętrznej kieszeni garnituru uszytego z prążkowanego materiału. Wyciągnął jedną cygaretkę.

— Poczęstowałbym cię, ale wiem, że tego nie lubisz. Ale to gnieźnieńskie, więc może jednak? — Zaśmiał się. — Tak, widzisz… Jesteśmy z jednej gliny. Ty i ja służymy tej samej sprawie. Obu nas wybrano, byśmy zobaczyli prawdę i nieśli ją dalej. Ty dopiero ją poznasz, ja już ją znam. Znam przyszłość. Została mi objawiona. To zrujnowało mi życie, choć otworzyło też oczy. Wiesz, że prawda nie wyzwala? Ona zakuwa w kajdany, możesz mi wierzyć… Ale o czym to ja…? Ach tak, glina! Glina i prawda!

Wstał. Zaczął nerwowo przechadzać się po małym pomieszczeniu.

— Twój cel jest jasny. Chcesz wreszcie zrozumieć, co zabrało twoją żonę. Czemu, dlaczego tak okrutnie. Nikt tutaj nie może udzielić odpowiedzi na te pytania. Ale ktoś tam – tak! Ktoś tam – tak!

Wskazał sufit.

— Chcesz widzieć, widzieć wszystko. Zbliżyć się. Uzyskać odpowiedzi. Bo nie wierzysz już w prawdę. Bo prawda nic nie mówi. Ale do mnie mówi. Do mnie tak… Choć czasem wolałbym nie słyszeć. Tu właśnie się różnimy. Ja wierzę w prawdę i kocham ją szczerze. Ja słyszę. A ty nie wierzysz, nie kochasz i nie słyszysz. Ale wiesz, jak sprawić, by wierzyć, słyszeć i widzieć? Powiem ci sekret, chcesz? To ty odszedłeś od prawdy. Nie ona od ciebie.

Zaciągnął się i wypuścił dym z ust.

— I właśnie dlatego, mój przyjacielu, cię nienawidzę. Bo ona kocha cię, mimo że na to nie zasłużyłeś. A ja nigdy się od niej nie odwróciłem i co z tego mam? Tę strzykawkę.

Zatrzymał się, po czym spuścił wzrok.

— A obaj jesteśmy narzędziami w cudzych rękach. Jest dla nas plan. Dlatego teraz rozmawiamy, choć niebiosa biorę na świadka, że wolałbym zarżnąć cię jak świnię. Mam dla ciebie radę. Dzięki niej wypełnisz swój cel, a ja swój. I obaj dostaniemy, czego chcemy. Ty zostaniesz niewolnikiem takim jak ja teraz. A ja wreszcie przestanę nim być. Ja będę mógł odejść…

Manlich pochylił się i wyszeptał:

— Kiedy ona przyjdzie, kłam. Kłamiąc, przysłużysz się prawdzie.

Podniósł się i przeszedł obok Sarmenta. Zza pleców kabalisty dobiegł dźwięk otwieranych drzwi.

— Kłam — powtórzył. — A wreszcie będziesz mógł zobaczyć i usłyszeć.

Potem nastała długa cuchnąca cisza.

* * *

— To pomoże — mówiła kobieta, przykładając zimny okład do głowy kabalisty. — Przykro mi, nie lubię przemocy. Jednak była konieczna. Nie możesz wiedzieć, gdzie jesteś. Nikt z zewnątrz nie wie o tym miejscu.

Milczał. Dla pewności. Nie wiedział, na ile może sobie pozwolić. Po więzach wokół nadgarstków i kostek wnioskował, że nie na wiele. Starał się po prostu czekać. Musiał się dowiedzieć więcej. Cierpliwość mogła się opłacić. Do tej pory jedyne, czego był pewien, to że znalazł się wśród wyjątkowo niebezpiecznych ludzi. Takich, którzy czując zagrożenie, nie cofają się przed niczym. Manlich, człowiek niespełna rozumu, gadający zagadkami, i kobieta o tysiącu imion, zapewne żadnym prawdziwym. Alchemiczny gabinet, nocne porwanie…

Manlich. Kabalista nieustannie o nim myślał. Skąd ten szaleniec wie to wszystko? W narkotycznym transie wizualizował sobie najdziwniejsze scenariusze. Traf chciał, że prawdziwe. Wariat, który przypadkiem ma rację. Nie chciał się niczego dowiedzieć. Nie pytał, nie weryfikował.

— Przepraszam za Gottfrieda — kobiecy głos dobiegał z tyłu. Dalej nie widział jej twarzy. Ani razu nie spojrzała mu prosto w oczy. — On jest… On jest oddany sprawie, ale często mu się miesza. To zdolny człowiek, lecz ma wiele problemów. Zresztą, chyba zdążył się pan zorientować, Herr Sarment?

Przytaknął.

— On twierdzi, że to pan stoi za zniknięciem Paula — kontynuowała. Miała ciepłą barwę głosu, choć pobrzmiewało w nim zmęczenie. — To prawda?

Szaleniec Manlich… Mógł wymyślić wszystko, ale nie zdoła przecież odgadnąć prawdziwego celu, pomyślał kabalista, to niemożliwe…

— Herr Sarment, mam tu wiele narzędzi rozwiązujących języki. Straszne są te, które kaleczą ciało, ale zapewniam, że o wiele gorsze są te raniące dusze. Nie chcę ich używać. Wierzę, że jest pan rozsądny. Wbrew pozorom nie zapadł na pana żaden wyrok. Nie jest pan też więźniem.

— Więc czemu jestem skrępowany? — zaryzykował.

Ucichła, a potem stanęła naprzeciw niego. Twarz pełna zmarszczek mówiła prawdę całą sobą. Z kieszeni wyjęła mały nożyk i przecięła więzy.

— Czy to oznacza, że mogę stąd wyjść? — spytał.

— Tak — odparła. — Oczywiście z workiem na głowie. I nogami do przodu, bo wtedy wyrok już zapadnie. Ja będę sędzią.

— Czyli jednak jestem więźniem.

— Nie. Ale musi pan koniecznie coś wyjaśnić. Do tego czasu zostanie pan tutaj. Jeśli nie znajdziemy wspólnego języka, będzie to jednoznaczne z tym, że Gottfried się jednak nie mylił.

— Kim on właściwie jest?

— Ach, chce się pan wpierw dowiedzieć kilku spraw. W porządku, to uczciwe. Przepraszam jednak z góry, bo prawdopodobnie niektóre rzeczy zostaną przemilczane, inne zwyczajnie zmyślone. Proszę zrozumieć, to dla naszego bezpieczeństwa. To miejsce, ci ludzie… To wszystko musi pozostać tajemnicą.

Odwróciła się i sięgnęła po jedną z butelek stojących na półce. Nieporadność jej ruchów potwierdzała wiek wypisany na twarzy.

— Manlich jest… — zaczęła z namysłem. — On niewiele o sobie mówi. Więcej plotą inni. Że jest opętany. Bądź po prostu szalony. Niektórzy chcieliby w nim widzieć kogoś więcej. Spędził wiele czasu w szpitalu w Kortau. Trafił tam po stracie rodziny, żona wraz z synem zapadli na dziwną chorobę, a lekarze podejrzewają, że dotknęła ona również jego, chora psychika zaś jest ceną za życie. To człowiek wielu talentów, biegły w tarocie. Trudno się jednak z nim pracuje. Nienawidzi ludzi.

— Mnie znienawidził — żachnął się Sarment.

— Tutaj każdy będzie pana nienawidził. Bo jest pan obcy. Bo jest pan Żydem. Bo wraz z panem nadeszły kłopoty.

— A pani?

— Czy ja nienawidzę? Nie. Nienawiść to zbyteczny luksus.

Wacław wstał. Zawroty głowy zaraz znów sprowadziły go na krzesło. Wziął głęboki oddech i spytał:

— Które imię jest odpowiednie? Lora? Hilde? Inge czy Vera? A może Samanta?

Uśmiechnęła się, promieniejąc starczym podziwem, często mylonym z szyderstwem.

— Żadne. I wszystkie.

— Kim pani jest? Para się pani alchemią?

— Kiedyś. Dziś strzegę.

— Tego miejsca?

— I ludzi.

— Hodmanna też?

Nie odpowiedziała. Jej wzrok spoczął na kabaliście. Nie był ani przenikliwy, ani zły. Właściwie w ogóle nie było w nim żadnych uczuć. Był za to doskonale pusty i dlatego przerażał.

Wacław po raz kolejny spróbował wstać. Ostrożnie, powoli. Chwycił oparcie krzesła i uniósł się z siedziska. Zawisł tak, oczekując nawrotów mdłości. Wtedy kobieta podstawiła mu pod nos odkorkowaną buteleczkę. Zapach był wstrętny, ale, o dziwo, podziałał. Mężczyzna poczuł przypływ sił.

— Niech mi pan opowie o Hodmannie — poprosiła.

„Kłam”, powiedział szaleniec, „Kiedy ona przyjdzie, kłam”.

— Jest w bezpiecznym miejscu — odrzekł. — Nie mogę jednak powiedzieć gdzie, bo nie wiem. Uznał, że tak będzie lepiej. Musiał się zaszyć.

— Doprawdy? — Uniosła brwi z niedowierzaniem.

— Tak. Chodzi o formułę.

Jej oblicze nie zmieniło się ani trochę, ale kabalista poczuł, że trafił w sedno.

— Wiemy, o jaką formułę chodzi — brnął dalej. — O imię. O tchnienie.

Zdziwił się, że znowu nie przerwała. Nagle słowa popłynęły same – wylały się szybko i gładko. Aksamitna nić kłamstwa.

— To Zakon — mówił. — Zakon miał swoje własne plany. Nie chciał się zgodzić z jego wizją. Pani wie, co zamierzał. On chciał tylko stworzyć plastyczne protezy, dać nowe życie kalekom. Bał się, że nie zdąży.

Wtem usłyszał muzykę. Łagodną, cichą i słodką. I niepokojącą zarazem.

— Musiał uciekać — kontynuował. — Gdyby nie zbiegł, wypaczyliby jego dzieło. Nie miał pojęcia, do czego mogło im się to przydać.

Przerwał, muzyka grała coraz głośniej, rozpraszała go. Ciężkie dźwięki fortepianu i rozkręcający się powoli popis skrzypiec. A w tle kontrabas z chórem. Nie brzmiało to jak coś, co kiedykolwiek słyszał.

— Znaliśmy się dużo wcześniej. Pomagałem mu w jego badaniach nad gliną. Gdy tylko pojawiłem się w mieście, od razu nawiązaliśmy kontakt. Nie mogliśmy rozmawiać otwarcie, ale po każdym spotkaniu wciskał mi niepokojące liściki, a wreszcie postanowił zniknąć. Nie wiedział, komu ufać, więc zaufał mnie. Bo nie byłem stąd i nie byłem w nic zamieszany.

Andante fortepianu przeszło w andantino, skrzypce zaś grały już moderato. Rytm słów Sarmenta synchronizował się z nimi. Kobieta zaczęła się przechadzać, a jej kroki wyznaczały tempo pierwszego instrumentu. Wokaliza chóru współgrała wspaniale z kontrabasem.

— Był pewien, że go obserwowali i śledzili każdy krok. Umówiliśmy się więc, że pewnej nocy pośle umyślnego z bezwartościową notką. To miał być znak. Miał nadzieję, że ktokolwiek depcze mu po piętach, pójdzie za chłopaczkiem. W tym czasie on zamierzał się wymknąć. Miałem przyjechać automobilem w ustalone miejsce i wywieźć go z Allenstein.

Dźwięki rozrastały się. Poco un poco szybciej, choć dalej pomału. I romans instrumentów – uciekające skrzypce, goniący fortepian, na dywanie wokalizy chóru, na solidnej podłodze kontrabasu. Allegretto. Allegro.

— A ja wróciłem. Żeby czekać. Być jego uszami i oczami. Nie wiem jednak, co robić. Nie mam z nim kontaktu, zniknął na dobre. A oni dobrali się do mnie. Myślą, że mam formułę, że mogę zrobić to, co on mógł. Osaczają mnie ze wszystkich stron. A teraz jestem tutaj, gdzie zaciągnięto mnie podstępem i siłą. Gdzie podobno nie jestem więźniem, ale gdzie mnie przesłuchujecie. Skończmy tę farsę.

Vivo. Vivace. A zaraz potem tempo jeszcze szybsze niż wcześniejsze. Tempo nienazwane, gdzie nuty kończą się, zanim zdążą na dobre wybrzmieć. Wybijane z furią na klawiaturze, uciekające spod smyczka. Wbijają się w czaszkę jak gwoździe – miażdżą i tną.

— I jeszcze ta przeklęta muzyka! — Kabalista krzyknął i złapał się za głowę. Chwiał się. Poczuł ciepło wokół ust. Na podłogę spadły czerwone krople. Dotknął twarzy.

Krew.

Krew sącząca się z nosa.

— Muzyka? — odezwała się w końcu, ożywiając się. — Słyszysz muzykę?

— Przestańcie! Przestańcie! — wył. Był już na kolanach, osuwając się powoli. — Przestańcie! Niech czarny rok na was spadnie!

Stracił wzrok. Wszystko zasłoniła jasność. Okrutna biel dźwięku wyrwała go ze świata i wrzuciła w studnię bólu. W ostatniej chwili uświadomił sobie, że śnił o tym dawno temu. Budziło go to w środku nocy. Z perfekcyjnej jasności w doskonałą ciemność. Umieranie i śmierć. Biel i czerń. Nic pośrodku. Żadnej szarości.

* * *

Niespodziewane przeszkody

Niemałe zamieszanie zapanowało w obozie zakonnym na wieść o śmierci młodszego brata Heinricha von Gertha, który miał poprowadzić oddziały wojsk specjalnych na front wschodni. Karl, zabity w okolicach Allenstein, był najmłodszym synem Gerharda von Gertha – Mistrza Śledczego w Allenstein. Na znak szacunku oraz przez wzgląd na zasługi domu von Gerth dla ojczyzny kapituła Festung opuściła flagę państwową do połowy. We wszystkich świątyniach odbyło się nabożeństwo za duszę zmarłego. Na pogrzeb wstęp mieli tylko członkowie rodziny. Z tego powodu podróż na wschód oddziału starszego z braci opóźnia się, jednakowoż tylko o kilka dni. Wszyscy rozumiemy gorycz żałoby i łączymy się w bólu, przesyłając najszczersze kondolencje. Tym boleśniejsza to strata, bo w czasie wojny.

Postępy wojsk

Tymczasem armia maszeruje dalej na wschód. Nasi korespondenci donoszą, iż opór staje się większy, a rozdrobnione wcześniej watahy wroga grupują się oraz łączą. Nie jest jednakże spodziewana większa bitwa, póki nie nastąpi wyraźniejsza koncentracja wojsk Wschodniobałtów. Mistrzowie oddziałów wdzierają się głębiej w teren, by być gotowymi w razie ewentualnego odwrotu. Jest to mało spodziewane, aczkolwiek konieczne. Ku zwycięstwu idzie się, patrząc w każdą stronę. Także za siebie. Nasi dowódcy dobrze o tym wiedzą.

Dalsze losy depeszy

Depesza wysłana przez Zjednoczoną Republikę Francji i Hiszpanii do państw Europy, o czym donosiliśmy w poprzednim wydaniu, jest szeroko komentowana na salonach wielmożów, a także staje się kwestią międzynarodowej debaty prasowej. Gazety Kolonialnego Imperium Niderlandów nazywają ją wprost skandaliczną i swoimi głośnymi słowami napełniają otuchą nasze serca. Wielka Brytania oraz Królestwo Finów i Norwegów nie posuwają się tak daleko w ocenach, aczkolwiek w dyplomatycznych komunikatach zapewniają o wierze w powodzenie naszego przedsięwzięcia. Pragną wyrazić jedynie obawę o ludność cywilną księstewek Wschodniobałtów. Kaiser w Berlinie wydał więc stosowne pismo przypominające wojskom zakonnym o podpisanej konwencji genewskiej. Koniecznością jest jej niezaprzeczalne i bezwarunkowe zaakceptowanie.

Ogłoszenia

Do pracy parobka. Kwaterę zapewniam. Kontakt ekonom Hufnarr, s. Ils 7.

Wyzbędę się mebli. Stołki, fotele, łoże małżeńskie, otomana. Do nabycia w sklepie Ursy przy Berlinerstrasse.

Podejmę się dokształcania młodych panien w literaturze. Tutor Neuer, kontakt przez redakcję.

Malowanie portretów. Pisanie pamfletów. J.W. Gete.

Bank Geldsa pożyczy na niewielki procent.

Akuszerka z doświadczeniem i podejściem. F. Nightingale, kontakt w dworku Jutrzenka.

Oddam lampę. F. Nightingale, kontakt w dworku Jutrzenka.

Tania apteka Sokrates przy wypożyczalni automobili Kanta. Maść na łuszczycę. Proszki na porost włosów. Zioła na przeczyszczenie.

Świeże kwiaty – pod cmentarzem miejskim.

Opary według Hansa Groblera (powieść w odcinkach) – część 104

Ile razy w ciągu jednego dnia można uciekać śmierci?, zapytała sama siebie, otwierając pakunek w brudnej bocznej uliczce. Gdzieś w górze, odbitym światłem, jaśniał pełny księżyc.

Kryształy parowały, tworząc wokół siebie nikłą mgiełkę.

– Szczęście kiedyś się kończy – dodała.

Poczuła lekkie odurzenie towarzyszące pierwszym wdechom oparów. To było jak narkotyk – wprawiało w mętny stan rozluźnienia, zrzucało wszelki ciężar z duszy. Obezwładniające uczucie upadającego człowieczeństwa. Pustoszyło umysł, oczyszczając go. Pozostawała tylko słodka pustka, w której chciało się rozpłynąć, zatracić całkowicie.

Doskonale wiedziała, do czego to prowadzi. Kochała to jak wszyscy. A zarazem bała się jak nikt inny.

Płaszcz okazał się za długi i nogi same zaplątywały się weń, przez co marsz był utrudniony. Dla postronnych wyglądało to, jakby zataczała się, zupełnie pijana. Błędnik nie otrząsnął się jeszcze do końca po wybuchu, co chwila więc traciła grunt pod nogami. Nieliczni spacerujący po zmroku, szukając nie wiadomo czego, odwracali na jej widok wzrok.

Wróciła do kamienicy, w której spotykała się z resztą. Okazało się, że jest pusta. Nikodem się spóźniał, co nie było do niego podobne. A może już tu był i wyszedł, nie mogąc się jej doczekać. Może pomyślał, że wszystko stracone, więc ewakuował się, nie chcąc wpaść w zasadzkę.

Usiadła w starym, zniszczonym fotelu i jeszcze raz spojrzała na zdobycz. Oparów było coraz więcej, wypełniały już całe pudełko. Gęstniejące wybawienie od trosk, znieczulenie – tym właśnie były. Słodkim zapomnieniem, regulatorem szczęścia. A jednocześnie trującymi wyziewami, od których długotrwałego wdychania umierało się w ciągu kilku godzin. Widziała już takie przypadki. Bywała na publicznych egzekucjach, niezwykle widowiskowych.

Przywiązywano człowieka do słupa i zdejmowano mu maskę. Później oczekiwano, aż opary wpełzną mu do płuc, doprowadzą do całkowitego zobojętnienia. Otępiały zbrodniarz wpierw śmiał się i rozkoszował własną śmiercią, a później zapadał w stan zupełnej katatonii. Wtedy wypuszczano go, by zgromadzony tłum sam się nim zajął.

To, co działo się wtedy, przekraczało wszelkie granice. Ludziom puszczały jakiekolwiek hamulce. Zachowywali się jak zwierzęta, żądne krwi i igrzysk. Nie potrafiła wyrzucić ze swojej świadomości widoku niewzruszonego skazańca, okładanego przez setki pięści, kopanego, poniżanego. Jego twarz była doskonale obojętna, niezależnie od liczby otrzymywanych ciosów. Bez znaczenia były rany, złamania. Opary wyżerały mózg i duszę. Po kilku godzinach ekspozycji lud dostawał już tylko nic nieznaczącą powłokę.

To właśnie wtedy, podczas swojej pierwszej egzekucji, lata temu, podjęła decyzję, której realizacja zajęła jej całe życie. Los wszystkich wreszcie znalazł się w jej rękach. Jej splamionych krwią dłoniach, niegodnych dzierżyć takie brzemię.

Nie było już jednak bardziej godnych od niej. Była najmniejszym ze wszystkich grzeszników.

W następnym odcinku kolejna tajemnica!

* * *

Kiedy się obudził, zobaczył jej twarz. Dostrzegł każdą emocję, którą starała się ukryć. Wcześniej nieodgadniona, teraz śmiesznie oczywista. Kiedyś zdawało mu się, że świetnie się maskowała, teraz jednak miał pewność, że po prostu prawda nie była mu dostępna.

— Wierzę ci — powiedziała. — Wierzę i pomogę. On cię wzywa. To znak.

— Kto? — wyszeptał.

— Głos. Muzyka. Słyszą to tylko ci, którzy muszą usłyszeć. — Zmarszczki w kącikach jej ust drgnęły. — Zaprowadzę cię do Wyroczni. Musisz jej wysłuchać.

Podała mu dłoń. Grube palce, tłuste ramię. Dopiero teraz dotarło do niego, jak jest potężna. Uroda odpychająca na pierwszy rzut oka, lecz imponująca. Cała jej postać była wielkim oszustwem, maskaradą. Nagle pojawiło się w nim zupełnie niespodziewane przekonanie, że ona – kobieta o tylu imionach, a żadnym własnym – nie może umrzeć. Że coś trzyma jej życie i nie puszcza. A ona poddaje się temu, bo nie ma wyjścia. Co czyni ją podobną do morfinisty Manlicha, ale nie do końca. Ona odnajduje się bowiem w tej roli. I kiedy dopełni się czas, umrze szczęśliwa, spełniona.

Równie nagle Sarment poczuł żal i rozczarowanie.

Poszedł za nią. Opierał się o ścianę, bo dalej miał mdłości. W pomieszczeniu panowała wilgoć – znak, że znajdowali się w piwnicy. Najprawdopodobniej w pobliżu rzeki lub jeziora. Tych ostatnich nie brakowało w okolicy Allenstein. Przeszli przez kilka pokojów, aż znaleźli się w ciasnym korytarzu, gdzie znów usłyszał muzykę.

Tym razem dźwięki były spokojne. Ścieliły się po podłodze, okrywały ściany, wirowały w powietrzu. Sarment oddychał muzyką, stąpał po niej, widział ją i słyszał. Jego serce biło do rytmu, ożywiając zmęczone ciało. Poczuł się dziwnie spokojny.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki